Twist Niet, Wellington

Die Kleinbosch-begraafplaas, Daljosafat
January 19, 2018
Die Kerkgebou, Ned. Geref. Sendinggemeente, Wagenmakersvallei
January 19, 2018

(Geen toegang)

In Bergstraat, byna in die middel van Wellington, staan ’n ou Kaaps-Hollandse T-vormige huis, waaromheen die dorp as ’t ware sy ontstaan gehad het. In die loop van jare het dit heelwat van sy glorie verloor. Die rietdak is met ’n sinkdak vervang en in die proses het die voorgewel en agtergewel in die slag gebly. In die tweede helfte van die 19de eeu is ook die ou vensters met skuifraamvensters vervang. Tog het die ou huis veel van sy waardigheid en die atmosfeer van weleer behou. Bo in die nok van die voorgewel is nog die jaartal 1811 te lees, terwyl die oorspronklike raam van die voordeur en die meeste plafonne behoue gebly het.

Die betekenis van hierdie ou huis lê egter nie soseer in sy argitektoniese skoonheid nie, maar in sy geskiedenis. Die erf waarop hierdie huis geleë is, was oorspronklik deel van die plaas Champagne aan die Spuitrivier wat reeds in 1699 aan die Franse Hugenoot Hercule Verdeaux toegeken is. Dit was ongeveer 25 ha groot. In 1713 is dit oorgedra aan ’n ander Hugenoot, Etienne Crognier (Cronje) en nadat dit nog ’n paar maal van eienaar verwissel het, het dit in 1768 in besit van Daniel Retief, ’n oom van die bekende Piet Retief, gekom. In 1801 is die plaas in twee verdeel en die deel waarop hierdie huis geleë is, het die eiendom van Hermanus le Roux geword. Hy het dan ook hoogs waarskynlik die huis gebou aan die ou wapad wat uit Blouvlei hier verby geloop het. Eers dertig jaar hierna sou die dorp Wellington sy ontstaan rondom hierdie ou opstal en op hierdie deel van die plaas Champagne hê.

(Geproklameer 1967)

 

Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, pp. 91-92.