Tokai, Retreat (Geen toegang)

Hoop op Constantia
December 13, 2017
Rhodes se huisie, Muizenberg
December 13, 2017

Byna reg suid van Groot Constantia, teen die Steenberge, op ’n gedeelte van Simon van der Stel se eertydse weiveld, is die herehuis Tokai geleë. Vanuit die hoofweg loop Tokaiweg lynreguit op hierdie pronkerige ou plaas af.

Die plaas is in 1792 vir die eerste maal toegeken aan Johan Andreas Rauch, die hoof van die wapenkamer en hoofopsigter van Groote Schuur. Slegs twee maande na die toekenning het Rauch egter die grond aan die “Burgher Chirurgijn” Andries George Hendrik Teubes verkoop. Hy moes die huis in 1795-1796 gebou het en wel ooreenkomstig die plan van die bekende argitek L.M. Thibault. Die hoë stoep, die ronde pilare en die verhewe nagemaakte hardsteen wat hy gebruik het, is trouens bekende eienskappe van sy boustyl. Die gewel word dikwels beskou as een van die vroegste met ’n vierkantige kroonstuk.

Die hoë boukoste moes Teubes geruïneer het, want in 1799 speel hy bankrot en binne die volgende drie jaar verwissel die plaas drie maal van eienaar totdat dit in 1802 in besit van Petrus Michiel Eksteen gekom het. Hy was uit ’n welgestelde familie en sy vader was toe juis die eienaar van die buurplaas Bergvliet. Dit blyk ewewel of Tokai ook vir hom te veel was, want in 1852 word dit uit sy insolvente boedel deur twee Eksteen-broers, Sebastiaan Valentyn en Jacob Pieter, gekoop. In 1883 het die plaas en opstal die eiendom van die regering van die Kaapkolonie geword. In die 20ste eeu het dit deel van ’n bekende verbetergestig geword en is met die medewerking van lede van die Historiese Monumentekommissie deur die regering uitvoerig herstel.

(Geproklameer 1961)

 

A.F. Trotter • Tokai • William Fehr-versameling
Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, p. 52.

 

Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, pp. 52-53.