Die borsbeeld vorm deel van die uitstalling by Fort Schanskop

Die borsbeeld vorm deel van die uitstalling by Fort Schanskop

Petrus Johannes Joubert is op 20 Januarie 1831 op Damaskus naby Prins Albert gebore en was naas Paul Kruger die gewildste figuur in die ZAR. As kind het hy Retief se trekgeselskap vergesel. In sy openbare lewe het hy vinnig opgang gemaak.

In 1875 was hy reeds waarnemende staatspresident tydens TF Burgers se afwesigheid en dit was toe sy ideaal om staatspresident te word, maar hy is deur Paul Kruger in die verkiesings verslaan. Hy is egter telkens tot kommandant-generaal herkies en dit is juis op militêre terrein waar hy by uitnemendheid gepresteer het in die stryd om die herstel van die onafhanklikheid van die Republiek. Joubert het die burgers aangevoer in onderskeidelik die Eerste en die Tweede Vryheidsoorloë en het veral bekendheid verwerf met die Slag by Majuba op 27 Februarie 1881. In 1873 word hy voorsitter van die Volksraad. Hy is in Pretoria op 27 Maart 1900 oorlede.

Twee ewegroot borsbeelde van generaal Joubert is in Pretoria opgerig. Een vorm ’n integrerende deel van die uitstallings by Fort Schanskop, terwyl die ander beeld voor die Generaal Piet Joubert-gebou staan. Die oorspronklike bronsbeeld van kommandant-generaal Piet Joubert is in Desember 1971 deur die jong beeldhouer Phil Minnaar, in opdrag van brigadier LS Kruger, SM, Direkteur Militêre Museums gemaak vir ’n uitstalling by die Militêre Museum Fort Schanskop.

Phil Minnaar was destyds dienspligtig by die Mootkommando, maar deur bemiddeling van brigadier De la Rey is gereël dat hy sy jaarlikse tydperke van diensplig as beeldhouer by Fort Klapperkop sou deurbring. Hy was toe kunsonderwyser, daarna dosent aan die Onderwyskollege en doen later voltyds beeldhouwerk.

Die beeld is een ’n derde lewensgrootte en is in die realistiese Laat-Renaissance-styl geskep. Dit het ’n heroïese uitkyk, is besonder lewensgetrou en toon die kommandant-generaal in sy fleur, geklee in die uniform van die kommandant-generaal van die ZAR. Die baard is nie volkome realisties nie, maar is effens geïdealiseer om die heroïese voorkoms te beklemtoon. Die twee ton voetstuk is van grys gekapte graniet met ’n swart gepoleerde baan wat dit oë van die kyker onwillekeurig na die beeld self oplei.

In 1973 het die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal meneer Minnaar genader om vir hulle ook ’n beeld van generaal Joubert te maak. Met goedkeuring van die Direktoraat Militêre Museums is dieselfde beeld toe weer gegiet, met die generaal in ’n manelpak in plaas van uniform. Beide beelde is gegiet deur meneer Gambarini, van die Renzo Vignali-gietery in Pretoria-Noord en weeg 200 kg elk.

Omdat die militêre museums se beeld in amptelike diens in 1971 gemaak is, is slegs die materiaalkoste van R400 vergoed. Die Nederduitse Gereformeerde Kerk se beeld was ’n amptelike opdrag aan die beeldhouer en het in 1973 R1600 gekos.

Vanweë die lang proses van restourasie en museumstigting te Fort Schanskop is hierdie beeld nooit amptelik onthul nie, maar het dit ’n integrerende deel gevorm van die uitstallings toe die museum oplaas in 1978 deur luitenant-generaal AJ van Deventer, SM, geopen is.

Die Nederduitse Gereformeerde Kerk se beeld is op 21 Augustus 1973 amptelik onthul voor die Generaal Piet Joubert-gebou op dieselfde perseel waar die generaal se dorpshuis vroeër gestaan het, met ander woorde Visagiestraat 218, oorkant die Transvaalmuseum. By hierdie geleentheid is toesprake deur admiraal HH Bierman, toe kommandant-generaal van die Suid-Afrikaanse Weermag, professor H Venter, burgemeester van Pretoria, doktor FE O’B Geldenhuys, moderator van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, Noord-Transvaal, gelewer en is daar gepaste hulde gebring aan ’n groot Godsman, ’n groot Kerkman, kommandant-generaal van die ZAR en voorsitter van die Forteboukommissie wat die forte om Pretoria laat bou het. Hy is ook onthou as die generaal wat in die Eerste Vryheidsoorlog die Engelse magte onder generaal Colley verneder het by die Natalse slae by Laingsnek, Ingogo, Skuinshoogte en Majuba.

Bron: Malan, A.F. 1989. Piet Joubert. In Afrikanerbakens, Aucklandpark: FAK, pp. 188–189.