Nuwe tydskrifte en koerante

Kruger-wildtuin en ander ontwikkelings
January 22, 2015
“Misdaad teen die mensdom”
January 22, 2015

Afrikaans se eerste intellektuele tydskrif, Standpunte, het in Desember 1945 die eerste keer verskyn. Die broers NP van Wyk Louw en WEG Louw het hulle lank vir so ’n blad beywer. Hulle was die oprigters en saam met die kritikus HA Mulder die eerste redaksie. In 1946 het die Nederlandse digter en kritikus Jan Greshoff bygekom. Greshoff het hom in 1939 in Suid-Afrika gevestig, was in die oorlog (1939–1945) ’n paar jaar in Amerika maar het in 1945 teruggekeer. Louw het in die eerste hoofartikel geskryf dat Standpunte die vrye geestelike en intellektuele lewe wil dien. “Ons doel is nie om ’n standpunt te propageer nie, maar om die vrye bespreking van die grondslae van hierdie aktiwiteite in Suid-Afrika moontlik te maak.” Hoewel daar soms onenigheid onder redaksielede was, het Standpunte die toonaangewende Afrikaanse intellektuele tydskrif gebly totdat dit in 1986 gestaak is.

Natuur- en geesteswetenskaplike artikels het darem sedert 1922 verskyn in die Tydskrif vir Wetenskap en Kuns, opgerig en lank geredigeer deur DF Malherbe, en vanaf 1925 “offisiële orgaan” van die Akademie. Ons Eie Boek onder FEJ Malherbe van Stellenbosch het van 1935 af nuwe boeke in Afrikaans en ander tale bespreek.

Die jare 40 het die eerste Afrikaanse Sondagblad gebring. In 1946 het ’n mynmaatskappy Strathmore Die Werkman se Weekblad, ’n blaadjie van die Arbeidersparty, oorgeneem en omskep tot ’n Sondagblad Die Weekblad. Dit is weer opgeneem in ’n nuwe Sondagblad Dagbreek, waarvan die eerste nommer op 29 Junie 1947 verskyn het. Die uitgewer was Dagbreekpers met Marius Jooste as besturende direkteur. Die volgende Sondag het ook die eerste nommer van Sondagnuus van die Afrikaanse Pers-Boekhandel die lig gesien. Dagbreekpers het die APB genader om saam te werk en APB het sy Sondagblad teen £10 000 aan Dagbreekpers verkoop. Van Desember 1947 af was Dagbreek en Sondagnuus dus die Afrikaanse Sondagblad. Willem van Heerden het redakteur gebly tot 1962. Die blad was ’n groot sukses. Twee tydskrifte, Fleur en Die Ruiter, is in die nuwe Sondagblad opgeneem. Die Ruiter is uitgegee deur die Voortrekkerpers.

APB het in 1946 ’n slag geslaan toe hy die nuwe vroueblad Rooi Rose in die hande gekry het. Dit is opgerig deur die populêre skrywer Mark Preston (skuilnaam van Hendrik Potgieter). Hy het dit ná een nommer verkoop aan twee APB-manne, Marius Jooste en AM van Schoor (redakteur van Die Brandwag) in hul persoonlike hoedanigheid. Van Schoor moes een keer per maand Kroonstad toe ry waar Rooi Rose verskyn het. Dit was ’n sukses en APB het die blad in 1946 oorgeneem. ’n Ander vroueblad, Die Huisvrou, (gestig 1922) het in 1944 ’n nuwe redakteur gekry (tot 1954) wat groot bekendheid as skrywer sou verwerf: Audrey Blignault. En in 1949 het Naspers met ’n vrouetydskrif, Sarie Marais, begin onder Fred le Roux. Hy was ook tegniese redakteur van Standpunte.

In 1943 het die eerste deel verskyn van die Afrikaanse Kinderensiklopedie. Dit was een van die mees ambisieuse uitgewersprojekte wat tot dan aangepak is (deur Naspers). Die redakteur was doktor CF Albertyn, redakteur van Die Jongspan, en NP van Wyk Louw was redakteur en vernaamste skrywer van die afdeling “Kunsskatte van die wêreld”.