Naspers en kultuurorganisasies

Wit en bruin Afrikaanstaliges
January 26, 2015
Die presterende jeug
January 26, 2015

Die tydskrifte en koerante het in die jare 90 presteer. Huisgenoot, grootste tydskrif in die land, het ’n sirkulasie van 523 424 bereik, maar daarna effens gedaal. Dit het ’n sirkulasiesukses geword nadat meneer Niel Hammann in 1978 as redakteur oorgeneem het. Die Burger het sy mededingers verbygesteek en is die grootste dagblad in die Wes- en Oos-Kaap met ‘n weekdagsyfer van 112 678 teenoor 78 306 vir die Cape Argus en 50 951 van die Cape Times. Beeld en Die Volksblad s’n is 105 210 en 27 910. Spesialistydskrifte soos Finansies en Tegniek, Insig, Landbouweekblad en Wiel dra by tot verskeidenheid.

Afrikaanse koerante het met kommentaar oor taalsake taalbewustheid opgeskerp. Veral Izak de Villiers, digter en redakteur van Rapport, asook Deon Geldenhuys en Hermann Giliomee van dié blad, en Ebbe Dommisse van Die Burger het die taalbeleid van die maghebbers gekritiseer. Naspers het onder meneer Ton Vosloo ’n kragtige instrument vir taalbevordering geword. Op sy inisiatief het die Stigting vir Afrikaans op 11 Mei 1992 tot stand gekom. Die uitvoerende hoof is doktor Karel Prinsloo. Die Stigting onderneem projekte vir bevordering van Afrikaans in die onderwys en van geletterdheid onder Afrikaanse ongeletterdes onder leiding van proff Flip Strydom en Johan Combrink (tot met sy dood in 1999). Anneke van Niekerk is redakteur van die Stigting se spreekbuis Afrikaans Vandag.

Onder leiding van Vosloo is ’n Afrikaanse Oorlegplatform in 1998 gestig om netelige kwessies te bespreek. Dis in 1997 voorafgegaan deur ’n meningspeiling onder Afrikaanstaliges. Daaruit het pessimisme geblyk: 83% van die wit en 32% van die bruin Afrikaanstaliges was baie ongelukkig oor die manier waarop hul taal en kulturele waardes behandel word in die nuwe bedeling, en 59% van die wittes en 18% van die bruines het verwag dat hul taal sal verswak of uitsterf. Verder het 85% van die wit en 70% van die bruin Afrikaanstaliges gemeen dat onafhanklike organisasies vir die beskerming van taalbelange belangrik is, 40% van albei groepe selfs dat dit “uiters belangrik” is. Naspers is betrokke by ander projekte, en is byvoorbeeld die vernaamste borg van die Klein-Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn en die Aardklop-kunstefees op Potchefstroom.

Die kultuurorganisasies het nuwe lewe gekry; party van hulle is sterk genoeg om mense heeltyds in diens te neem – ’n groot geluk in ’n tyd waarin Engels miljarde bestee aan sy bevordering wêreldwyd. Die steun vir Afrikaans blyk uit party aksies.

Die FAK is steeds ’n netwerk van Afrikaanse belange- en kultuurorganisasies wat met mekaar saamwerk. In 1999 het die Volkswag op uitnodigiging besluit om ná ’n breuk van 15 jaar te affilieer. Die FAK-voorsitter in 1999 was meneer Piet Badenhorst en die uitvoerende hoof meneer Hennie de Wet. Onder die FAK-projekte is die uitgee van musiek-, geskiedenis- en ander publikasies. Veral die musiekboeke was treffers. Beskikbaar is nog die Groot FAK-sangbundel, die Klein FAK-sangbundel met 114 liedere uit die groot bundel, Volksmusiek vir jong pianiste (’n begeleidingsbundel met inheemse bladmusiek) en die FAK-lekkersingliedjies Boek 2 en 3 met kitaarbegeleiding.