Die eerste Vryburgers
January 7, 2015
‘n Krisisjaar vir Nederland en Afrikaans
January 9, 2015

Van Riebeeck wou graag na die Ooste gaan en het in 1662 sy lank begeerde bevordering gekry. Hy is opgevolg deur Zacharias Wagenaer. Toe dié op 2 April 1662 in die Kaap aankom, het Van Riebeeck hom te voet en te perd elke uithoek van die nedersetting gaan wys: ook die pakhuise, smids- en wamakerswinkels in die Fort. Die Fort is teen dié tyd nie meer as voldoende beskerming teen moontlike aanvalle beskou nie.

In 1664 het die Kompanjie besluit om ’n nuwe fort, later bekend as die Kasteel, te bou met vyf klipvestings wat genoem is na die titels van die Prins van Oranje: Buren, Catzenellenbogen, Nassau, Oranje en Leerdam. Ver onderkant Catzenellenbogen was die berugte “donker gat” en ander selle geleë waarin oortreders gevange gehou is. Die werk aan die kasteel het omstreeks Januarie 1666 begin. (Dis in 1679 amptelik voltooi.)

’n Onbekende digter het ’n geleentheidsvers gemaak wat op 2 Januarie 1666 in Wagenaer se dagregister opgeneem is: “Den eersten steen van ’t nieuwe Casteel goede hope/ heeft Wagenaer gelegt met hoop van goede Hope…” Die naam “Kaap de Goede Hoop” het die rymvernuf van meer as een amptenaar geprikkel. Aernout van Overbeke het in 1672 ‘n puntdig “’t Hooft van het Hooft de Goede Hoop” geskryf, en Pieter de Neyn in 1671 ’n gedig met toespelings op die Suiderkruis.

Die “Kaapse vlek”, soos Kaapstad destyds genoem is, het omstreeks 1666 drie straatjies gehad – die Heere-, Reyger- en Oliphantstraat. Naby die Fort het onder andere gewoon Pieter van der Stael, wat op 17 April 1658 die eerste skool aan die Kaap geopen het. Daar het hy die beginsels van die “Hollants-Nederduytse” taal probeer verduidelik aan die kinders van slawe.

Om sy leerlinge aan te moedig, het hy hulle ’n bietjie brandewyn en tabak gegee as hulle vorder! Saam met die slawe en bandiete het die Kaapse gemeenskap in 1662 maar uit 381 bestaan. Twaalf was blanke vroue, en 20 kinders. Die eerste wit kind wat aan die Kaap gebore is, was Bernert Willemsz Wijlant, seun van die sieketrooster Willem Wijlant, op 6 Junie 1652.