In April se dagstukke vorder ons deur die Groot Trek, die stigting van die Boererepublieke en die oplewing in Afrikaner-identiteit in die Kaapkolonie.

Eerste Afrikaanse gedigte

Die lesers van die Patriot het die blad toegegooi met gedigte; “elkeen wou rijm, van wijle Generaal Piet Joubert af, ...
Lees verder

Vordering ondanks teëwerking

Talle Afrikaners was gekant teen Die Afrikaanse Patriot. Heelparty plattelanders het die beweging toegejuig, maar die meer geleerde mense, en ...
Lees verder

Eerste Afrikaanse koerant

Die eerste nommer van Die Afrikaanse Patriot op 15 Januarie 1876 het begin met die woorde: “Een Afrikaanse koerant! Wie ...
Lees verder

“Vyande” van die volk!

’n Omstrede bepaling van die Genootskap van Regte Afrikaanders (GRA) het te make gehad met geheimhouding. ’n Lid moes hom ...
Lees verder

“Skoolmeestertjies en wynboertjies” begin ’n taalbeweging

Die voormiddag van Saterdag 14 Augustus 1875 was naar en winderig in die Paarl. GR von Wielligh (1859–1932) vertel dat ...
Lees verder

Hoe die taalbeweging begin het

Die taalhistorikus J du P Scholtz skryf dis vrugteloos om te gis oor wanneer die taalbeweging begin het. Maar in ...
Lees verder

Gelowige Hollanders pleit vir ’n Afrikaanse Bybel

Die godsdienstige herlewing van die 1860erjare het na ander terreine as kerklike organisasies deurgewerk. Die voorlopers van die eerste georganiseerde ...
Lees verder

’n Modelstaat en ’n bedreigde republiek

Ná die beëindiging van die diamantveldkwessie kon president Johannes Henricus Brand (1823–1888) en sy burgers hul pogings voortsit om die ...
Lees verder

Diamante verander Suid-Afrika

Die ontdekking van diamante het ’n nuwe hoofstuk in Suid-Afrika se ekonomiese geskiedenis ingelui. Die welslae van vier jong Afrikaners ...
Lees verder

Ontdekking van diamante

Die Kaapse Afrikaners het tydens en ná die Groot Trek telkens hul simpatie met Afrikaners in die noorde bewys deur ...
Lees verder

Andrew Murray

Die kerkstryd oor die liberalisme het ’n intellektuele lewe onder Afrikaners bevorder. Die optrede van die Sinode en die uitsprake ...
Lees verder

Geestelike herlewing en Pinksterbidure

Die liberalisme het geen blywende invloed op die NG Kerk gehad nie, en party liberale predikante het later meer behoudend ...
Lees verder

Stryd in die NG Kerk

Al meer gebore Afrikaners het in die negentiende eeu in Nederland vir predikant gaan leer. Daar het hulle in aanraking ...
Lees verder

“Sneeuwitjie van die veld”

Een van die mooiste kinderverhale van Suid-Afrika het deur die skrywer Eugène Marais bekend geraak. Dis die verhaal van die ...
Lees verder

Kerklike verdeeldheid

In party twiste in Transvaal het kerksake ’n rol gespeel. Omdat die Kaapse NG Kerk so onsimpatiek teenoor die Groot ...
Lees verder

Afrikaners veg teen Afrikaners

Die propaganda dat Afrikaners gedurig verdeeld was onder mekaar, was ongelukkig ten dele waar. Daar was aan die begin geen ...
Lees verder

Die “Dutch Mark” om die nek

Van die 1860jare af het die verengelsing in die Kolonie toegeneem, veral deur middel van die skole. Selfs op die ...
Lees verder

Afrikaans vir godsdiens en onderwys

Baie van die mense wat tot in dié tyd Afrikaans as skryftaal gebruik het, was nie-Afrikaners, en sommige van hulle ...
Lees verder

’n Baanbreker van die Paarl

Die eerste inrigting waar jong mense onbedoeld vir ’n taalbeweging gereed gemaak is, was die Paarlse Gimnasium. Die oprigter in ...
Lees verder

Nuwe Klaas Waarzeggers en Jan Twyfelaars

Klaas Waarzegger se samesprake en briewe het groot geesdrif vir Afrikaans gebring. Talryke Afrikaanse briewe en samesprake het in die ...
Lees verder

Afrikaans word koeranttaal

Louis Henri Meurant (1812‒1893) het in 1830 ’n drukpers gekoop waarmee hy op 30 Desember 1831 The Graham’s Town Journal ...
Lees verder

Uitgewers, ook die swaer van Karl Marx

De Gereformeerde Kerkbode het van 1880 tot 1883 verskyn onder die naam De Christen en van 1884 tot 1932 as ...
Lees verder

Hollandse koerante in die Kaapkolonie

Baie Kaapse Afrikaners was omstreeks 1855 nog onverskillig teenoor die politiek en die verontregting van hul taal. Die Engelssprekendes wat ...
Lees verder

Geboorte van die Boererepublieke

Die neerlaag by Boomplaats het Pretorius se aansien as Voortrekkerleier kwaai geknou. Hy het egter voeling behou met die Afrikaners ...
Lees verder

Andries Pretorius trou weer

Toe die Winburgers Pretorius gevra het om te kom help, was sy 47-jarige vrou Christina (gebore De Wit) ernstig siek ...
Lees verder

Nuwe botsings tussen Boer en Brit

Ná ’n besoek aan die Transgariep is die Kaapse goewerneur, sir Harry Smith, na Natal waar hy Andries Pretorius in ...
Lees verder

Voortrekkers verlaat Natal

Toe die Kaapse goewerneur verneem dat Smith hulp vra, het hy ’n mag onder kolonel Josias Cloete per skip gestuur ...
Lees verder

Die Republiek Natalia

Vol hoop het die trekkers hul eie staat begin opbou. In 1839 is ’n grondwet geskryf; mans bo 21 jaar ...
Lees verder

’n Liefdesdriehoek van die Groot Trek

Te midde van al die ellende van 1838 was daar soms kans vir ’n bietjie skinder oor ’n liefdesgeskiedenis waarby ...
Lees verder

Bloedrivier

Teen dagbreek op 16 Desember 1838 het die mis opgeklaar. Sowat 10 000 Zoeloekrygers onder Dambuza (Nzobo) en Mhlela het ...
Lees verder

Die Gelofte

Soos enkele ander leiers was Andries Pretorius ’n indrukwekkende figuur: meer as twee meter lank en goed gebou, so simmetries ...
Lees verder