Geskiedenis van die Voortrekkertapisserie in die Voortrekkermonument: Deel 2

Die geskiedenis van die Voortrekkertapisserie in die Voortrekkermonument: Inleiding
April 28, 2020
Geskiedenis van die Voortrekkertapisserie in die Voortrekkermonument: Deel 3
April 30, 2020

saamgestel deur John Roderick

 

“Die Verjaarsdag”
Hierdie paneel beeld ’n geselskap deftig geklede vroue uit wat onder ’n eikeboom voor ’n huis ’n bejaarde vrou gelukwens met haar verjaarsdag. ’n Kat skuur teen die ou dame se roksoom. Spandaukop is in die agtergrond. Twee deftige mans met keile op sluit hulle by die geselskap aan en nog ’n ander kom te perd aangery. ’n Seun wat met dolosse speel is in die voorgrond te sien.

Hierdie paneel beeld die beste uit van Voortrekkerdrag soos in die tyd gedra. Let gerus ook veral op die vroue se kappies, mantels en die herfsblare in die voorgrond. Die kleure, asook die tapisserie, is met een woord uitstaande.

 

“Die Uittog”

Coetzer het vir hierdie paneel spesifiek die Potgieter-trek vanuit die Tarkastad-omgewing in gedagte gehad. Die Martha- en Mariakoppe, eie aan Tarkastad, word duidelik uitgebeeld. Die paneel is een van afskeid en, tot ’n mate, weemoed wat met mens praat en jou roer. Onweerswolke sak uit en stel die onderliggende onrus van die mense voor. Kakebeenwaens, nuut geverf en volgepak tot op die karet is duidelik sigbaar. Porselein, ’n koperkandelaar, vylsel en stamper, strykyster en belangrikste van alles ’n Statebybel en gesangeboeke is duidelik sigbaar. Effens meer na regs, op ’n wakis, is ’n pangeweer, kruithoring, lopersakkie, asook ’n lappop te sien. Let gerus ook op die vrou na links by die wa met die konfoor in die hande wat kyk na wat die dogtertjie beduie. Hierdie paneel is soos ’n mooi Namakwalandse blom. ’n Mens moet mooi kyk om alles te sien. Die paneel is, wat die skrywer betref, onoortreflik en ’n ware kunswerk.

“Oor die Grootrivier”
Die paneel beeld die Voortrekkers uit wat met vlotte hul kakebeenwaens oor die rivier gebring het. Hierdie spesifieke toneel was deur Coetzer by Zanddrif, sowat 17,71 km vanaf Aliwal-Noord geskilder. Zanddrif is soms in die volksmond ook bekend as Vlotdrif. By die drif is vlotte van boomstamme gemaak en die waens daarop vasgemaak. Duidelik kan in die paneel gesien word hoedat die osse wat reeds deurgeswem het, besig was om in die jukke vasgemaak te word. Hier speel die berge en wolke in die agtergrond ’n minder belangrike rol en word gefokus op wat in die voorgrond gebeur. Let op na die gereedskapkas, die moeder na regs met die braaivurk in die hand, asook die koper konfoor op die tafel. Net agter die konfoor sit ’n bejaarde man wat omkyk met ’n kommetjie koffie in beide hande vasgehou. Na regs agter is ’n moeder en dogtertjie by ’n driepoot besig om ook ’n ete oor te hang. Laastens, let op na die 2 kakebeenwaens oorkant die rivier, met ander wat nog op pad was. Let ook op na die bruin stippeltjies net effe regs voor die waens aan die oorkant. Sou dit osse kon wees wat besig was om deur te swem?

 

Bron: Kruger, Nellie. 1988. Die geskiedenis van die Voortrekker-Muurtapisserie. Pretoria: Gutenberg Boekdrukkers.