Henderik Johannes Jan Matthys van der Merwe (1913-1974) was ’n Afrikaanse taalkundige en die eerste Afrikaanse dosent aan die Universiteit van Suid-Afrika. Onder Van der Merwe se leiding het die Departement vir Afrikaanse, Nederlandse en Germaanse Filologie se studentetal van 250 tot 4 000 gegroei. Hy was lid van die SA Akademie, en die Taalkommissie, sowel as van die Nederlandse Maatschappij voor Taal en Letteren in Leiden, en ook die Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal, Letteren en Geschiedenis. Onder sy leiding is ‘n taalkongres in 1965 aan die Universiteit van Suid-Afrika gereël wat gelei het tot die totstandkoming van die Linguistiese Vereniging van Suid-Afrika, waarvan hy ook voorsitter is. Daarby was hy redakteur van die tydskrif Taalfasette.