Drie geslagte Van den Berghs

Cissie (1912-1989) en Willie (1897-1975) Cooper
July 1, 2019
Jan Pohl (1917-1997)
July 1, 2019

Dit gebeur nie sommer dat drie geslagte in dieselfde gebied bekendheid verwerf nie, maar Suid-Afrika het al sedert die 1940’s so ’n familie.

Gert en Dulcie van den Bergh was een van die bekendste akteurspare in Suid-Afrika, tot en met die 1960’s. Gert het sy debuut as akteur in die dokumentêre rolprent Lig van ’n eeu gemaak, terwyl sy eerste verskyning in ’n vermaaklikheidsrolprent in Pikkie se erfenis in 1946 plaasgevind het. Veral in die 1950’s en 1960’s het hy gereeld as akteur en as stemkunstenaar opgetree; hy het net nie altyd erkenning vir sy stemwerk ontvang nie. Só was hy die kommandant in Al Debbo en Frederik Burgers se rolprent Dis lekker om te lewe, wat in die Weermag afgespeel het en in 1957 vrygestel is, maar sy naam het nie onder die akteurs voorgekom nie. In daardie jare het dit ook gereeld gebeur dat ’n akteur of sanger se stem gebruik is vir ’n karakter wat deur iemand anders vertolk is. In 1959 was Nooi van my hart die eerste Afrikaanse rolprent wat in kleur verfilm is; Wim Sponk het die rol van Hans in dié rolprent vertolk; Gert se praatstem is saam met Wim se sangstem vir Hans se karakter gebruik. Gert was egter in die rolprente Tom, Dirk en Herrie en Jy’s lieflik vanaand as akteur te sien; in laasgenoemde rolprent het hy die rol vertolk van Anton Fourie, ’n boer wat liedjies geskryf het maar niks van die kollig wou weet nie. Een van sy bekendste rolle was dié van dr. Koos Hattingh in Die professor en die prikkelpop, waarvan die draaiboek deur Jamie Uys geskryf is. Jamie het die hoofrol vertolk en Carike Keuzenkamp het haar debuut in dié rolprent gemaak. Die laaste rolprent waarin Gert te sien was, was Die kandidaat, waarin hy die rol van Lourens Niemand vertolk het. Gert is op 16 Februarie 1968, agt maande voordat hy 48 jaar oud sou word, oorlede.

Dulcie het teen die einde van die 1980’s onsterflike roem as antie Stiene van Agter elke man verwerf. Sy het haar debuut as aktrise egter al jare tevore gemaak. Haar eerste rol in ’n rolprent was Die tweede slaapkamer in 1962. Sy het ook die rol van Ralie in die rolprent Ongewenste vreemdeling in 1974 vertolk. Met die koms van televisie twee jaar later het sy al hoe bekender geword. Een van die gewildste programme in die beginjare van televisie was Net ’n bietjie liefde, met Dana Niehaus en Esmé Euvrard in die hoofrolle.  Dulcie het die rol van Leen, die buurvrou wat altyd oor die muur gesels het, vertolk. In Skooldae, asook die rolprent Geel trui vir ’n wenner, wat daaruit voortgespruit het, was sy die skoolsekretaresse, mev. Duvenage.  Haar laaste permanente rol was dié van Ouma Gouws in Orkney snork nie; nie net in die televisiereeks nie, maar ook in die eerste rolprent wat daarop gevolg het. Dulcie is op 8 November 1997, in die ouderdom van 69 jaar, oorlede.

Gert en Dulcie se seun, Regardt, het nie net as akteur nie, maar ook as regisseur, ’n blywende indruk op die Suid-Afrikaanse rolprentbedryf gemaak. Hy het sy debuut as Kallie in Die kandidaat, sy pa se laaste rolprent, gemaak en was later teenoor Katinka Heyns te sien in Eendag op ’n reëndag. In 1978 was hy Walter Kellerman in Jan Scholtz se rolprent Die eensame vlug. Jan Scholtz was ook die draaiboekskrywer van Skelms, waarin hy met Bill Flynn saamgespan het. Hulle het geskitter as komiese paar, maar ongelukkig het hulle nie weer saam in ’n rolprent opgetree nie. Hy het in 1992 die rol van Dawid, die skoolhoof, in Die storie van Klara Viljee vertolk en in 1997 was hy genl. Magnus Malan in die internasionaal vrygestelde Mandela and De Klerk. Sy mees onlangse rol in ’n rolprent was oom Thys in Dominee Tienie.

Regardt het sy debuut as regisseur gemaak met Boetie gaan border toe en die opvolgrolprent Boetie op manoeuvres. Hy het ook die regie van die rolprent wat uit die suksesvolle televisiereeks Vyfster voortgevloei het, behartig. Regardt het hom later hoofsaaklik toegespits op die regie van rolprente met ’n Christelike strekking, onder meer weergawes van die Mattheus-evangelie en die boek Handelinge, asook Hansie, die ware lewensverhaal van die voormalige Suid-Afrikaanse krieketkaptein Hansie Cronjé. Hy het egter teruggekeer na kommersiële rolprente en die regie van Die ongelooflike avonture van Hanna Hoekom, Klein Karoo (waarin hy ook ’n klein rolletjie vertolk het) en Uitvlucht behartig.

In 2010 het die Suid-Afrikaanse publiek kennis gemaak met Regardt se dogter Lika Berning, wat die vroulike hoofrol in die musiekrolprent Liefling vertolk het. Lika was intussen ook in Vrou soek boer, French toast en Die wonderwerker, die rolprent gebaseer op die skrywer Eugène Marais se lewe, te sien. Aanhangers van die kykNET-sepie Binnelanders sal haar ook onthou as Hannah Rossouw.  Lika het ’n honneursgraad in dokumentêre filmkuns aan die Universiteit van Kaapstad behaal, en daar is geen twyfel dat sy nog ’n groot indruk op die Suid-Afrikaanse rolprentbedryf gaan maak nie.

Daantjie Dinamiet