Die Stadhuis, Beaufort-Wes

Korbeelhuise, distrikte Williston/Carnarvon
September 25, 2019
Die Reinet-huis, Graaff-Reinet
September 25, 2019

In die hartjie van hierdie historiese Karoodorp, in die hoofstraat, staan die ou spierwit stadhuis met sy ouderwetse torinkie, sy strakke reguit lyne en massiewe voorkoms.

Beaufort-Wes voer sy ontstaan tot die jaar 1818 terug toe die destydse goewerneur, lord Charles Somerset, dit tot dorp geproklameer het en sy familienaam daaraan gegee het. Hierdie dorpie was nouliks vyftig jaar oud toe die stadhuis daar opgerig is. Dit was toe en is tans nog een van die waardigste geboue op die dorp.

In die jare vyftig van die 19de eeu is die behoefte aan ’n behoorlike stadhuis baie sterk gevoel. Op ’n openbare vergadering gehou op 26 Julie 1859 is besluit om Erf Nr. 14 van ’n sekere mnr. Cormack vir die som van R1 300 vir die bou van ’n stadhuis te koop. In dieselfde jaar nog is die planne opgestel. Daarin is voorsiening gemaak vir ’n stadsaal, openbare kantore, ’n magistraatshof en ’n biblioteek, almal onder een dak gehuisves. Dié gebou is egter eers in die jare 1865 tot 1866 gebou en die toring is die jaar daarna voltooi.

Vanselfsprekend hou die geskiedenis van die gebou verband met die geskiedenis van die dorp. In 1869 het die groot dam bokant die dorp as gevolg van swaar reëns gebreek. Aan die dorp is groot skade aangerig, en die stadhuis het, benewens al sy gewone funksies, ook as poskantoor, skool en sendingkerk gedien. In die jare daarop vind die Afdelingsraad sowel as die telegrafie ook ’n tuiste in die gebou. Gedurende die Anglo-Boere-oorlog word ’n deel daarvan vir militêre doeleindes afgesonder.

Die gebou bly egter nie alleen die administratiewe sentrum nie. Dit word ook die vermaaklikheidsentrum—skaatsbaan, stoeikryt, bioskoopsaal, ontspanningsplek, e.s.m. Geleidelik het dié gebou egter te klein geword vir die behoeftes van ’n groeiende gemeenskap met die gevolg dat die saal in verskillende kantore verdeel is en die gebou sy interne karakter verloor het. Nogtans bly dit ’n waardige gebou, met ’n eie boustyl, wat ’n bepaalde karakter aan die hoofstraat van Beaufort-Wes verleen.

(Geproklameer 1965)

 

Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, pp. 181-182.