Godsdienstige gebruike
February 5, 2015
Ossewataal
February 5, 2015

Op die trekpad was daar nie altyd onderwysers by die Voortrekkers se laers nie, dus kon die kinders nie skoolgaan nie. Wanneer daar vir langer tye stilgestaan is, het die kinders in ’n veldtent skoolgegaan. Planke wat oor kissies geplaas is, het as tafels gedien en die kinders het op veldstoeltjies gesit.

Daar was baie min onderwysers of skoolmeesters soos die Voortrekkers hulle genoem het. Daniel Pfeffer het saam met Louis Tregardt getrek en het vir 21 Trekkerkinders skoolgehou. Erasmus Smit se vrou, Susanna, het ook vir ongeveer 50 tot 60 Trekkerkinders skoolgehou. Gewoonlik was dit maar die ma, ouma of tante wat die kinders moes leer. Bedags het die kinders vee opgepas en in die aand moes hulle by ’n vetkers leer lees en skryf. Die Trekkers het hulle eie ink gemaak van kruit, asyn en soms die sap van waboomblare of nastergalbessies. Die pen was gewoonlik ’n gesnyde gansveer.

Die eerste boekie was die bekende Trap der Jeugd waarin kinders die alfabetletters kon leer. Hulle het ook met die boekie leer spel, woorde lees, gediggies en gebede geleer. Een so gebedjie in die Trap der Jeugd was:

Zegen mijne jeugd, o Heere!
Dat ik daaglijks toch mijn tijd
Waarneem, en met lust en vlijt,
vroeg en vlug mijn lessen leere.

Laat mij ook in huis zoowel
Als in school, oplettend blijven
En mijn leeren, lezen, schrijven
Achten boven kinderspel

Ouers het gesorg dat elke kind die Bybel baie goed leer ken het. Elke aand, as die swaar trek of die dag se werk verby was, het elke familie vir huisgodsdiens bymekaar gekom. Daar het Pa uit die groot, swaar Statebybel gelees en almal het hulle geliefkoosde Psalms en Gesange gesing. Die kinders moes Bybelgeskiedenis leer en Bybelboeke vinnig kon naslaan. Hulle moes ook Bybelverse en Gesange uit hulle kop kon opsê. Die groot eksamen wat elke kind moes aflê, was die katkisasie en aanneming. Dit is vandag nog bekend as die “Voortrekkermatriek”. Sodra ’n jong seun of dogter die aanneming deur is, dan is die skooldae verby. Die jongmense is dan ook as grootmense gereken en kon trou.