Die ossewaens op die pad van Suid-Afrika: 1938 (Deel 2)
April 14, 2017
Dr. Hendrik van der Bijl (1887-1948)
April 14, 2017

(Geskryf deur Suzette Engelbrecht en Albertus Fourie, St. 4-leerlinge van die Randfonteinse Laerskool, soos verskyn in Historia Junior)

Die vraag word dikwels gevra waarom die suksesvolste hartoorplanting juis in S.A. gedoen is. Die drie belangrikste redes is:

(a) dat Suid-Afrika oor ’n chirurg van die gehalte van dr. Chris Barnard beskik.

(b) dat S.A. op hoogte is met weefselgroepering en die toetse vir weefselversoening.

(c) dat S.A. mense het wat bereid is om hul bloed te skenk.

Voordat ’n operasie soos ’n hartoorplanting gedoen kon word, is daar op ander gebiede van die mediese wetenskap navorsing gedoen.

Die navorsing het op die ou end die operasie moontlik gemaak.

Voorbeelde van sulke navorsing was:

(a) Die indeling van bloed in bloedgroepe deur dr. Carl Landsteiner 1901, en ook om bloed wat so gegroepeer was, maklik oor te tap. Dit is noodsaaklik by enige hartoperasie. Dr. Shapiro van Suid-Afrika is ’n deskundige op die gebied en het ook ’n belangrike bydrae gelewer tot bloedgroepering.

(b) In 1911 het dr. A Carrell bloedvate geheg en organe in proefdiere oorgeplant.

(c) In 1925 het dr. Souther die eerste toe hartoperasie uitgevoer waar hy met sy vinger op gevoel binne in die hart gewerk het, sonder om te sien waar hy werk.

(d) In 1952 is die eerste diepvries behandeling toegepas, waar die pasiënt se liggaam afgekoel is. Gedurende die proses kon ’n opehartoperasie gedoen word en die chirurg kon sien waar hy opereer.

(e) Gedurende 1953 is die hartlong-masjien die eerste keer gebruik soos ontwikkel deur dr. J Gibben. Met die masjien is die funksie van die hart oorgeneem deurdat die bloed van die liggaam na die masjien gestuur, deur hom gesuiwer en weer deur die liggaam gepomp word, terwyl die hart stilstaan en noukeurige operasies daarop uitgevoer word.

(f) Kunskleppe is in 1960 die eerste keer op mense oorgeplant en selfs vervanging van hartkleppe met kleppe uit diereharte is later beproef.

(g) Oorplanting van hondeharte op ander honde is al die afgelope jare gedoen en op 23 Januarie 1964 is die eerste hart deur dr. Hardy en medewerkers op ’n mens oorgeplant. Dit was die hart van ’n sjimpansee, en dit het 90 minute na die oorplanting nog geklop. Die weefsels van die skenker en die pasiënt het egter nie ooreengestem nie en die pasiënt het gesterf. Dit het dus duidelik geword dat net soos bloedgroepering daar ook weefselgroepering moes wees voor ’n orgaan van een persoon op die ander oorgeplant kon word.

Dr. MC Botha, ’n patoloog wat saam met dr. Barnard werk, het ’n spesiale studie van weefselgroepering gemaak, en sy kennis en hulp was onontbeerlik by die geskiedkundige hartoperasie wat dr. Barnard op mnr. Washkansky uitgevoer het.

Alhoewel mnr. Washkansky gesterf het, was dit nie as gevolg van sy nuwe hart nie. Hy is oorlede aan longontsteking. Die deurbraak is gemaak. Dr. Barnard het roem oor die hele wêreld vir Suid-Afrika verwerf.