Castle Hill-pastorie, Port Elizabeth

Fort Frederick, Port Elizabeth
September 10, 2019
Die Donkin-gedenkteken en -reservaat, Port Elizabeth
September 10, 2019

Hierdie ou huis (Castle Hill 7) is, sover vasgestel kan word, die oudste bestaande woonhuis in Port Elizabeth en is gebou deur eerw. Francis McClelland. Hy het in 1820 as predikant van die Engelse Kerk met die Ierse geselskap onder William Parker saamgekom. Hierdie geselskap is te Clanwilliam gevestig, maar die nedersetting het op ’n totale mislukking uitgeloop en die meeste van die setlaars is later na die Suurveld verskuif. McClelland het hulle egter eers na vyf jaar gevolg en hom te Port Elizabeth gevestig, waar die goewerneur in April 1825 grond vir die oprigting van ’n Anglikaanse kerk geskenk het.

In sy nuwe omgewing het McClelland sy invloed op byna alle terreine laat geld. Hy het wyd en syd gereis om die Evangelie in Engels sowel as in Hollands te verkondig; hy het die eerste skool in Port Elizabeth gestig; hy het ’n aandeel gehad in byna alle welsynondernemings en, wel ter tale, het hy by amper alle belangrike openbare geleenthede as spreker opgetree soos gedurende die besoek van sir Benjamin D’Urban in 1836.

Afgesien van die feit dat hierdie ou woonhuis een van die oudste in Port Elizabeth is en aan McClelland behoort het, is dit een van die beste voorbeelde van die tipe dorpshuis wat in die vroeë 19de eeu in die Oostelike Provinsie opgerig is. Dit is gebou volgens ’n streng simmetriese ontwerp. Die onderste verdieping is van klip en die boonste van baksteen. Dit verteenwoordig die formele gees van die vorige eeu. Dit word ooreenkomstig die periode gemeubileer en illustreer die pionierslewe in Oos-Kaapland op unieke wyse.

(Geproklameer 1962)

Foto: Castle Hill van Markplein af • Museum, Port Elizabeth
1. Die tronk
2. Poskantoor
3. Richards en Impey
4. Mev. Philips
5. Mnr. Heugh
6. Caesar Andrews
7. Tronkbewaarder Stanley se huis
8. Eerw. F. McClelland
9. Mnr. Ashkettle
10. Openbare put vanwaar inwoners water haal

Bron: Oberholster, J.J. 1972. Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, p. 133.