Afrikaanse Bybelvertaling

Boeke vir Afrikaners
June 6, 2015
8 JUNIE
June 8, 2015

Die Bybel was nog Nederlands. Aan ’n Afrikaanse Bybelvertaling is niks gedoen nie; SJ Du Toit het in 1889 wel ’n paar hoofstukke uit die Ou Testament vertaal en uitgegee. Nadat hy terug was in die Paarl het hy van einde 1890 gewerk aan Di eerste boek van Moses, genoem Génesis wat in 1893 in druk verskyn het. In die voorwoord word die werkmetode uiteengesit. ’n “Broederkring” het Donderdagaande Du Toit se vertaling krities bespreek aan die hand van die grondteks en ander vertalings.

Die mense wat die byeenkoms bygewoon het, was ds SJ en FS du Toit, ’n sendeling, eerwaarde JPJ Dempers, drie onderwysers, waarskynlik CP Hoogenhout, DF du Toit en J Snibbe van die Hugenote-gedenkskool, ’n dokter, moontlik dr Josias Hoffmann, asook ’n Jood waarvan die identiteit tans onbekend is. Die volgende Bybelboeke was Di Evangeli vollens Matteus (1895), Di Openbaring van Jesus Gristus (1898), Di Hoogliid fan Salamo, Di Psalme en Di handelinge fan di Apostels wat al drie gepubliseer is in Stemmen des Tijds. ’n Voorbeeld van die vertalings van Du Toit lui: “En di aarde was woes en leeg geworde; en duisternis was op di afgrond; en di gees van God broei op die waters” (Genesis 1: 2). JHH de Waal het meer as een kerkman hoor sê: “Begryp jou om ‘de geest des Heeren zweefde op de wateren’ te verander tot ‘die gees van die Heer broei op die waters!’”

Meer sukses het Du Toit gehad met sy genoemde Die Koningin fan Skeba of Salomo syn oue goudfelde in Sambesia (1898), die eerste historiese roman in Afrikaans. Sy plasing van die Ou-Testamentiese Paradys in Midde-Afrika het ’n eeu later polities korrek geword! Die boek is in 1998 in faksimilee herdruk. Die Nederlandse taalkundige DC Hesseling roem Du Toit se fantasie en vernuf. Ongesofistikeerde lesers het gemeen dat die verhaal waar is; ook ’n ou swaer en suster van Du Toit. Toe die storie darem te vergesog raak, het hulle gevra: “Maar is dit dan die waarheid?” “Nee”, het ’n vriend geantwoord, “dis mos ’n roman.” “Maar”, merk die ou swaer op, “Fanie sal tog nie lieg nie!”

Nie alle predikante was afkerig van Afrikaans nie. In 1887 het drie jong predikante, SJM van Niekerk, JA Joubert en WA du Toit van onderskeidelik Smithfield, Ladybrand en Dewetsdorp, voorgestel dat die Vrystaatse NG Sinode ’n Bybelvertaling in Afrikaans goedkeur. Die voorstellers het dit teruggetrek op aandrang van die Sinode; een van hul redes lui dat die Bybel tog in Afrikaans vertaal sal word, of die saak bespreek word of nie, en of dit goedgekeur word of nie. Dit sou weliswaar “zeer jammer” wees indien, “wanneer toch tot de Bijbelvertaling zou worden overgegaan, onze Kerk niets in de zaak zal te zeggen hebben”.

Party Afrikaners, wat nie aan die taalbeweging deelgeneem het nie, het die oorwinning van Afrikaans as onvermydelik beskou. JH (Koos) de la Rey, latere beroemde generaal, het in 1898 in ’n onderwysdebat in die Transvaalse Volksraad gesê dat dit tevergeefs was om Afrikaans teen te gaan. Dit is ewe goed as Hollands geskik vir die beskaafde uitdrukking van gedagtes.