7 AUGUSTUS
August 7, 2015
9 AUGUSTUS
August 9, 2015

Gebeure

1873 – Eerste uitgawe van De Volkstem verskyn

De Volkstem was die eerste Afrikaans-Hollandse daaglikse nuusblad wat noord van die Oranjerivier verskyn het. Hierdie pro-regeringsblad (het later soos die meeste onder liberale invloed gekom) is deur Johannes Francois Celliers op versoek van pres. Burgers opgerig en het as spreekbuis vir die Afrikanersaak opgetree. In 1927 is die naam verafrikaans tot Die Volkstem. Hierdie koerant het tot 1951 voortbestaan.

1884 – Die Pretoria-konvensie bekragtig

1938 – Begin van Simboliese Ossewatrek

Op 24 Mei 1934 het die Uitvoerende Raad van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) besluit om ’n spesiale aandeel te neem in die totstandkoming van die Voortrekkermonument. Op 3 Augustus 1936 is in beginsel besluit dat ’n Voortrekkerwa vir die ATKV gebou word om aan ’n simboliese trek in 1938 deel te neem. Uiteindelik het tien waens amptelik deelgeneem en die ATKV het later besluit om die waens soos volg te versprei: Die Johanna van der Merwe na die Voortrekkermonument by Pretoria; die Andries Pretorius in sy eie museum op Hartenbos; die Louis Tregardt by die Universiteit van Pretoria; die Vrou en Moeder by die Meisieskool Oranje in Bloemfontein; Margrietha Prinsloo by die Hoërskool Cillie in Port Elizabeth; die Piet Retief aanvanklik aan die Natalse Voortrekkerbeweging in Durban – later ook na Hartenbos; die Sarel Cilliers aan die Vrystaatse Voortrekkerbeweging en gehuisves op Cilliers se plaas naby Kroonstad; die Dirkie Uys in besit van die Krygsmuseum; sie Hendrik Potgieter en die Magdalene de Wet aan die Potchefstroomse en Stellenbosse Universiteite onderskeidelik. Dit is die sigbare afloop van die emosionele, simboliese trektog wat op 8 Augustus 1938 aan die voet van Jan van Riebeeck se standbeeld in Kaapstad begin het en in Desember 1938 by Pretoria geëindig het. Maar die rit self het ’n seëtog geword. Aanvanklik is met effense spot na die waens by Van Riebeeck se standbeeld gekyk, maar dorp na dorp en stad na stad het by hierdie Afrikanerstoet ingeval. Op pad is ons geskiedenis vertel, het kore gesing, is voordragte gehou, is kinders gedoop, het jong Afrikanerpaartjies aan mekaar trou beloof, het oud en jonk, sakeman en stasievoorman om die kampvuur ons volksliedjies uit die FAK-Sangbundel van 1937 gesing. Toesprake is gehou waardeur die Afrikanerdom besiel is. Die politieke verwarring van 1933 tot 1935 toe genls. Hertzog en Smuts saamgesmelt en dr. Malan eenkant gaan staan het, is tydelik vergeet.

Afrikanerkultuur het die koepelwoord geword. Boeresport, die Voortrekkerbeweging en ons volkspele het pragtige steun ontvang en hulp verleen. Gemeenskappe wat aanvanklik sku was om feeste te reël, het later vlam gevat en programme aangebied. Feesboodskappe is opgestel, gedenkspore is by kerkgeboue getrap en gedenktekens op dorpspleine opgerig. Kennis oor die Afrikaner en sy ideale het wyd uitgesprei. Weerbarstige munisipaliteite wat die Trek wou verongeluk, het met Afrikanerverset te doen gekry. In Port Elizabeth het dr. Otto du Plessis die destydse burgemeester voor die bors gegryp en hom belowe dat die Trek inderdaad deur die Setlaarstad sal trek, en dit was so!
Die Afrikanervrou het opnuut ’n sieraad in ons volkslewe geword, want oral langs die pad is haar historiese rol besing en haar toekoms taak beklemtoon. Talle versamelstukke is byeengebring en in musea vir veilige bewaring geplaas. Kerkdienste is gereeld gehou en die Simboliese Ossewatrek het vir talle volksgenote ’n besondere religieuse ervaring geword.

In baie gevalle is van die oorspronklike trekroete afgewyk ten einde bykomende besoekpunte in te pas. Die dra van Voortrekkerklere en die verkoop van amptelike snuisterye het verdere luister aan die gebeurtenisse verleen. Voorwaar, die 25 000 mense wat in Kaapstad die vertrek meegemaak het, het verdere duisende langs die roete geword, sodat perderuiters, vlaghysing, historiese vertellings, oorhandigings of aanbiedings telkens deur ’n Afrikanerskaar omring is. 
Van groot betekenis was die oorhandiging van besondere Bybeluitgawes, ook reeds met die vertrek uit Kaapstad, aan lede van die trek of dan vir bewaring in ’n bepaalde gemeenskap deur een of ander Afrikanerliggaam. Die Simboliese Ossewatrek van 1838 het ’n diepgang en ywer rakende Afrikaner-eiegoed gebring wat hom veilig deur die chaos en politieke onrus van die Tweede Wêreldoorlog sou dra.

1939 – Laaste tremrit vanaf Pretoria Kerkplein na die stasie

1959 – Stigting van die Afrikaanse Kultuurvereniging Volk en Verdediging (AKVV)

Die Afrikaanse Kultuurvereniging Volk en Verdediging (AKVV) is op hierdie dag in Pretoria gestig. Die doel was enersyds om die gaping wat tussen die volk en lede van sy verdedigingsmag bestaan, te oorbrug, maar ook om die militêre verlede van Suid-Afrika as deel van ons kultuurerfenis behoue te laat bly. Twee naamsveranderings, nl. Afrikaanse Weermagskultuurvereniging (AWKV) in 1972 en Afrikaanse Kultuurvereniging Volk en Verdediging (AKVV) in 1975, het gevolg.

1988 – Kuba, Angola en Suid-Afrika stem in tot ’n skietstaking in Angola

 

Geboortes

1963 – Johann Botha, TV- en radio-aanbieder († 7 Junie 2017)

1903 – Johannes Nicolaas (Nico) Malan, prokureur, politikus en administrateur van Kaapland († 2 April 1981)

 

Sterftes

1802 – Tjaart van der Walt, militaris (* 28 Augustus 1748)

1902 – Genl. Lucas Johannes Meyer (Lucas) Meyer, soldaat, politikus en medestigter van die Nieuwe Republiek (* 19 November 1846)

Lukas (Lucas) Johannes Meyer (Meijer) is by Sandrivier in die Oranje-Vrystaat gebore. Hy vestig hom as jong man in Natal en word in 1882 landdros van Utrecht. As kommandant help hy Dinizulu in dié se opvolgingstryd teen sy broer Zibhebhu. Hy was een van die medestigters van die Nieuwe Republiek op die grondgebied wat Dinizulu aan die Boere geskenk het as erkenning vir hulle militêre hulp. Hy word ook tot die president van die Nieuwe Republiek verkies. In 1893 word hy eerste Volksraadlid vir Utrecht, en in 1899 voorsitter van die Raad. In die Anglo-Boereoorlog speel hy as generaal in Natal ’n rol en verower hy onder meer Dundee. Hy was ook een van die ondertekenaars van die Vrede van Vereeniging (31 Mei 1902) en bepleit vrede tot elke prys. Hy is op 8 Augustus 1902 in Brussel oorlede en is in die begraafplaas op Vryheid te ruste gelê.

1976 – Helen Elizabeth Martins, beeldhouer van die Uilhuis, Nieu Bethesda (* 23 Desember 1897)

2000 – Jacob Albertus (Jaap) Marais, leier van die Afrikanernasionalisties gesinde Herstigte Nasionale Party (* 2 November 1922)

2012 – Japie Basson, Volksraadslid van die Nasionale Party, Nasionale Unie, Verenigde Party en Progressiewe Federale Party (* 25 Julie 1918)

Japie Basson was een van die kleurrykste politieke figure in die Suid-Afrikaanse geskiedenis en was agtereenvolgens lid van die Verenigde Party, Nasionale Party, Nasionale Unie, weer die Verenigde Party en later die Progressiewe Federale Party.

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/