4 MAART
November 1, 2016
6 MAART
November 1, 2016

Gebeure

1824 – Die South African Journal en Zuid-Afrikaansche Tijdschrift in Kaapstad gestig

1900 – Anglo-Boereoorlog: Skermutseling by Houwater, Prieska

1924 – Die eerste eendaagse vlug tussen Kaapstad en Pretoria

 

Geboortes

1796 – Karel Landman, ’n Voortrekkerleier en tweede in bevel tydens die Slag van Bloedrivier († 2 April 1875)

1839 – Johannes Francois Celliers (Jan Volkstem), joernalis, koerantredakteur en politikus, en vader van Jan FE Celliers, die digter († 1895)

Johannes Francois Celliers is in die distrik Malmesbury gebore, ontvang sy onderrig in die Paarl. Op 24-jarige leeftyd word hy joernalis by Het Volksblad. Op versoek van pres. Burgers gee hy op 8 Augustus 1873 ’n pro-regeringskoerant, De Volksstem, in Pretoria uit, wat as teenvoeter vir die Engelse koerante sou dien. As gevolg van hierdie openlike steun aan die Transvaalse burgers wat Celliers in sy blad uitspreek, word hy in 1880 ’n maand lank deur die Britse regering in die gevangenis gehou. Onder leiding van genl. Joubert word ’n bedrag geld ingesamel om Celliers in staat te stel om sy blad na sy vrylating weer uit te gee. In 1881 word Celliers Volksraadslid en sekretaris van die Afrikanerbond. In 1881 verkoop hy sy drukkery aan die regering, waarna dit die grondslag vorm vir die staatsdrukkery, en hy wy hom tot sy dood op 4 Maart 1895 aan die politiek. JF Celliers was die vader van Jan FE Celliers, een van ons bekende Afrikaanse digters.

1865 – Rachel Isabella (Tibbie) Steyn, vrou van pres. MT Steyn († 3 Januarie 1955)

As pastorie-dogter van Philippolis uit Skotse ouers (ds. en mev. Colin Fraser) sou Rachel Isabella as opgeleide onderwyseres ’n besondere rol in die geskiedenis van die Afrikaner speel. Sy tree in 1887 in die huwelik met advokaat MT Steyn en word daarna eers regters- en uiteindelik in 1896 Staatspresidentsvrou. Hierdie hoedanigheid beklee sy met waardigheid in die Presidensie sowel as op hul plaas, Onze Rust. Gedurende die Anglo-Boereoorlog wyk sy aanvanklik saam met die regering uit, maar sedert die helfte van 1900 is sy as gevangene in huisarres in Bloemfontein aangehou, waar dikwels onbehoorlike druk op haar uitgeoefen word om die bittereinder pres. Steyn te oorreed om oor te gee. Met Steyn se ernstige siekte by die vredesonderhandelinge is sy die een wat intree en teen alle advies reël dat hy vir mediese behandeling na Europa geneem word. Deur haar troue sorg keer die Steyn-gesin in 1905 na Suid-Afrika terug. Steeds bly sy die sjarmante en innemende gasvrou op Onze Rust. Saam met Steyn wy sy haar aan volksopbou: sy word tot eerste voorsitster van die Oranje-Vrouevereniging verkies; vervul ’n belangrike skakel deurlopend met haar vriendin Emily Hobhouse, en as laaste skakel met die presidentsamp van die eertydse Republieke, tree sy by talle volksfeeste op. In 1948 is sy per vliegtuig as buitengewone gesant na Nederland om Suid-Afrika by Juliana se troonopvolging te verteenwoordig. Op 8 Oktober 1948 huldig die FAK haar as een van Suid-Afrika se uitnemendste volksheldinne by ’n geleentheid wat saamgeval het met ’n landwye huldiging van volksheldinne op Krugerdag van daardie jaar. Sy sterf op 3 Januarie 1955, byna negentig jaar oud, en word in dieselfde graf as pres. Steyn by die Vrouemonument ter ruste gelê.

1906 – Siegfried Mynhardt, akteur († 29 Maart 1996)

Gebore in Johannesburg en as predikantseun getoë in Wynberg, Kaap, en Carnarvon, tree Siegfried Mynhardt in 1929 toe tot die toneelberoep as lid van die geselskap van Hendrik Hanekom, waarna hy waardevolle vorming ondergaan by bekende toneelfigure soos Paul de Groot, Anna Claassen en André Huguenet, voordat hy in 1937 na Engeland gaan waar hy lid word van die beroemde Old Vic-geselskap. Hy keer in November 1940 na sy vaderland terug, en stig sy eie Afrikaanse toneelgeselskap. In 1945 tree hy en sy geselskap voor die Suid-Afrikaanse troepe op in Noord-Afrika, Italië en Oostenryk. Hy is in 1947 mede-regisseur van en vertolk hy ook die rol van Laertes in die Afrikaanse opvoering van Hamlet in Johannesburg, waarna hy as lid van die eerste geselskap van die Nasionale Toneelorganisasie aangestel word. Siegfried Mynhardt is een van die veelsydigste spelers op die Suid-Afrikaanse verhoog, is volkome tweetalig en het hom ook onderskei as radio-, film- en televisiespeler. Hy ontvang in 1957 die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns se Erepenning vir Toneelkuns (spel).

1931 – Leon Rousseau, skrywer en stigterslid van Human & Rousseau († 24 Februarie 2016)

1946 – Charles Arnold Fryer, digter en uitgewer († 13 November 2014)

 

Sterftes

1985 – Topsy Smith, jeugboekskrywer (* 12 Julie 1914)

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/