Twee Afrikanernasionalismes?
June 5, 2015
6 JUNIE
June 6, 2015

Gebeure

1692: Heldedaad van Jochem Willemse

Drie skepe, Hoogergeest, Goede Koop en Oranje, het in 1692 naby die mond van Soutrivier by die Kaap gestrand. Op 5 Junie het Jochem Willemse met ’n tou om sy lyf op heldhaftige wyse na die gestrande Hoogergeest geswem in ’n poging om die bemanning te red. Met dié heldedaad kon die grootste deel van die bemanning veilig aan wal gebring word.

1752 – Ekspedisie bereik Keiskamma

Die ekspedisie van August F. Beutler, verlaat op 29 Februarie die Kasteel in die Kaap en bereik die Keiskamma, naby Lyndrift, Oos-Kaap.

1873 – Kimberley kry sy naam

Die naam van De Beer’s New Rush word verander na Kimberley ter ere van die graaf van Kimberley, die Britse minister van kolonies.

1893 – Vierde Raadsaal van die Vrystaatse Republiek word ingewy

Die Volksraad van die Republiek van die Oranje-Vrystaat het om 10:00 in die derde Raadsaal in die Ou Goewermentsgebou byeengekom en is vandaar in ’n optog na die nuwe Raadsaal. Die optog is gevolg deur die Artillerie-orkes. Na die opening het die gehoor met groot geesdrif die Vrystaatse volkslied gesing. Die vierde Raadsaal is die juweel in die Vrystaatse boukuns. Dit is gebou in die Renaissance-boustyl: die Griekse en Romaanse boustyle gee die indruk van ’n monument. Dit is veral waar van die trotse en dominerende vooraansig. Grieks is die trappe, die portiek, die wyse suilgange voor en aan weerskante van die saal, die gegroefde suile met hulle Ioniese kopstukke, die fries, die pediment en die kroonlys. Op die Griekse onderbou rus die Romeinse koepel met sy agt boogvormige openinge, die lantern motief en vlagpaal. Die interieur van die Raadsaal pas aan by die gebou – ook die meublement. 

1899 – Pres. Kruger en Lord Milner kom vir laaste keer byeen in Bloemfontein

1900 – Anglo-Boereoorlog: Pretoria word deur die Britse magte ingeneem

1918 – Afrikaner-Broederbond gestig

Die Afrikaner-Broederbond is deur ’n groep jong Afrikaners in Johannesburg gestig. Die aanleidende oorsaak daartoe was die geweldige agterstand wat die Afrikaner op byna alle lewensterreine ervaar het en die onsekerheid wat uit die Anglo-Boereoorlog, die Eerste Wêreldoorlog en die Rebellie voortgespruit het. Dit is ’n vertroulike kulturele organisasie wat getrag het, om die beste in die Afrikaanse volk te verteenwoordig en te dien. Dit bestaan uit Afrikaanssprekendes van Protestantse geloof. Daar word van die lede verwag om ’n onbaatsugtige diens te lewer en om geen beloning of eer vir die volksdiens te verwag of te soek nie. Die organisasie het hom ten doel gestel om ’n vooruitstrewende eensgesindheid onder alle Afrikaners te bewerkstellig en om die Afrikaanse tradisies en kultuur op elke lewensterrein uit te bou en te bevorder.

1928 – Yskor kom tot stand

Met die aanvaarding van die Yster- en Staalnywerheidswet (Wet nr. 11 van 1928) het die Nasionale Regering van genl. JBM Hertzog statutêr die weg gebaan vir die totstandkoming van die Suid-Afrikaanse Yster- en Staalindustriële Korporasie Beperk (Yskor). Die doel was om yster en ’n reeks staalprodukte uit inheemse grondstowwe te produseer en Suid-Afrika selfstandiger te help maak. Dit het veral aan die Afrikaner nuwe arbeidsgeleenthede gebied in ’n stadium toe baie Afrikaners in moeilike ekonomiese omstandighede in geldelike nood was. Daar is in 1934 in Pretoria met produksie begin, en in net vyftig jaar het Yskor met bykomende aanlegte op Vanderbijlpark in Transvaal en Newcastle in Natal gegroei tot die magtigste nywerheidsreus in Suid-Afrika, met ’n jaarlikse produksie van 6 miljoen ton, ’n batesyfer van R1 900 000 000 en meer as 60 000 werknemers in 1979.

Yskor 1940

Geboortes

1925 – Cornelius Petrus (Connie) Mulder, politikus (12 Januarie 1988)

Connie Mulder was ’n politikus. Hy is op 10 Desember 1949 met Suzanne getroud en vier kinders is uit die huwelik gebore. Pieter en Corné bevind hulle ook in die politiek en dien in die parlement namens die Vryheidsfront Plus. Hy het sy lewe lank in Randfontein gewoon.

 

Sterftes

1988 – Charles Jacobie, Afrikaanse country-sanger (* 21 Mei 1928)

1997 – Olga Kirsch, digter (* 23 September 1924)

Olga Kirsch was ’n digteres. Naas Elisabeth Eybers, is sy die tweede vroulike Afrikaanse digteres. Sy maak grootliks van haar Joodse afkoms en ervarings gebruik as inspirasie vir haar digkuns. Kirsch emigreer in die 1940’s na Israel, en dig 24 jaar lank nie in Afrikaans nie. Eers na ’n besoek aan Suid-Afrika verbreek sy in die 1970’s haar stilte en begin weer in Afrikaans dig.

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/