3 MEI
January 10, 2017
5 MEI
January 10, 2017

Gebeure

1842 –Britte annekseer Natal

Nadat die Trekkers Dingaan verslaan het, begin hulle ’n regering organiseer in Natal. Die Britte in die Kaap beskou hulle nog as Britse onderdane en as onderhewig aan die “Cape of Good Hope Punishment Act”. In Desember 1838 heet maj. Charters in Durban geland en probeer om vrede tussen Dingaan, die Volksraad en die Britte te bewerkstellig. Die pogings misluk en die Britte ontruim Natal in Desember 1839.

Die Volksraad van die Republiek Natalia, wat uit 24 verkose lede bestaan het, kry nou meer gesag. Die voorsitter of President is tydens elke sitting verkies. Die militêre mag staan onder leiding van die kommandant-generaal. Die uitvoerende gesag was ondoeltreffend, omdat daar nie genoeg kundiges tussen die Trekkers was nie. Wetstoepassing was die verantwoordelikheid van die landdroste en heemrade in die veldkornetskappe.

In 1840 is besluit om saam met die Potgietergroep in Wes-Transvaal ’n Verenigde Voortrekker-republiek tot stand te bring. Die Natalse Volksraad sou die gesagsliggaam wees en ’n adjunkraad van twaalf lede word in Potchefstroom onder leiding van Potgieter gevestig. Heelwat van die inheemse bevolking, wat erg ontwrig is deur die gebeure in Natal en die Oos-Kaap, stroom die Republiek van Natalia in die suide binne.

In 1841 word besluit om ‘n reservaat op die suidgrens van Natalia vir die inheemse bevolking daar te stel. Dit het verhoudinge met die Kaapse regering belemmer. Kapt. TC Smith word na Natal gestuur en op 4 Mei word Natal deur die Britte geannekseer. Die Slag van Congella vind plaas en op 15 Julie 1842 besluit die Volksraad om hulle aan die Britte te onderwerp, maar bestaan nog voort tot in Oktober 1845. In Desember 1845 stel die Britte ’n nuwe regering in Natal in.

1860 – Oranje-Vrystaat teken vredesverdrag

Die Oranje-Vrystaat teken ’n vredesverdrag na die eerste Basoeto-oorlog met Moshesh in Wittebergen, naby Winburg.

1900 – Anglo-Boereoorlog: Gevegte by Tabaksberg en Baviaansberg (Roelofsberg), OVS

1978 – Suid-Afrikaanse Grensoorlog: Die veldslag by Cassinga in Angola begin

 

Geboortes

1903 – Hendrik Susan, Boeremusiek-baanbreker, orkesleier en violis († 26 April 1963)

Violis en leier van sy eie Boere-orkes. Die instelling van ’n Afrikaanse radiodiens en die opstuwing van volksgevoel wat die Voortrekkereeufeesvierings veroorsaak het, het die behoefte aan ’n eiesoortige musiek skerp laat toeneem. Die musiek wat op die plase en dorpe gemaak is, met ’n sterk eie kleur en ’n algemene styl en klankpatroon, was die vanselfsprekende bron. Hendrik Susan was daardie tyd in sy fleur; hy was ’n vaardige musikant en ’n leierpersoonlikheid wat deurdrenk was met die idioom van hierdie musiek. Hy het die standaard van die spel opgehef, ou melodieë opgediep, jong komponiste aangemoedig om nuwe melodieë te maak en die aanbiedingstyl verbeter. Met sy vaderlike goedhartigheid het hy jong musikante in sy orkes opgelei en hulle sonder afguns of argwaan vry gelaat om hulle eie orkeste te stig. So het hy vader gestaan vir ’n hele beweging wat ’n grondslag vir ’n ontwikkelende ligte musiek met ’n eie kleur daargestel het. Sy invloed duur voort. Hy is op 25 April 1963 oorlede. 

1903 – Louise Behrens, vroue-joernalis en skryfster († 18 Januarie 1994)

Louise Behrens, ’n Vrystater van geboorte, is een van die eerste Afrikaanse vroue-joernaliste. Sy het verskeie redaksionele betrekkings by Die Volkstem, Die Vaderland en The Pretoria News beklee. Sy is ook die skryfster van verskeie romans, o.m. Die verwaaide vlam en Die verminkte jare.

1914 – Hilgard Muller, ’n Suid-Afrikaanse politikus van die Nasionale Party, burgemeester van Pretoria, verkose lid van die parlement in 1958 en minister van buitelandse sake († 10 Julie 1985)

1925 – Peter Emil Julius (Peter) Blum, omstrede digter († 5 Desember 1990)

Hilgard Muller was ‘n politikus van die Nasionale Party, burgemeester van Pretoria (1953-1955), verkose lid van die parlement in 1958 en aangestelde minister van buitelandse sake na die aftrede van Eric Louw in 1964. Hy het afstand gedoen van beide poste in 1977.

1925 – Peter Emil Julius (Peter) Blum, omstrede digter († 5 Desember 1990)

Peter Blum was ‘n omstrede digter. Hy is weens sy teenkanting teen die destydse beleid van apartheid twee keer Suid-Afrikaanse burgerskap geweier.

 

Sterftes

1868 – Willem Hendrik Jacobsz, landdros, volksraadlid en mede-ondertekenaar van die Sandrivierkonvensie (* 27 Januarie 1804)

1949 – Hendrik Adolph Mulder (Willem Hessels), digter, dosent, literêre kritikus en medestigter van Standpunte (* 19 Julie 1906)

1998 – Worsie Visser, Afrikaanse sanger (* 1963)

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/