25 SEPTEMBER
September 23, 2015
27 SEPTEMBER
September 27, 2015

Gebeure

1815 – Suid-Afrikaanse Weeshuis ingewy

Die eerste kinderhuis in Suid-Afrika, die Suid-Afrikaanse Weeshuis, is deur ds. JP Serrurier van die Gemeente Kaapstad ingewy.

1901 – Anglo-Boereoorlog: Gevegte by Itala en Prospect

Teen die lente van 1901 het genl. Louis Botha sy planne vir ’n inval in Natal gereed gehad. Op 17 September het hy maj. Gouch  by Scheepersnek verras en tot oorgawe gedwing. Sonder meer het hulle voortgetrek en nege dae later die grens van Zoeloeland bereik. Op dieselfde dag het genl. Botha die fort Itala aangeval. Die Britte het hewige weerstand gebied, en eers na ’n daglange geveg is die Britte onder leiding van kol. Chapman verplig om terug te val. Aansienlike verliese is aan albei kante gely. Genl. Botha het sy duur oorwinning opgevolg deur ’n groot Britse konvooi op pad na Prospect buit te maak. Genl. JNH Grobler het intussen Fort Prospect aangeval. Met geen kanonne tot sy beskikking nie, moes hy die beleg na enkele ure laat vaar veral as gevolg van die bedreiging van ’n aanrukkende Zoeloemag. Die beperkte welslae by Itala en Prospect het genl. Louis Botha laat besluit om van sy Natal-inval af te sien.

1900 – Anglo-Boereoorlog: Skermutseling by Burgerpas, Pelgrimsrus

1950 – Sasol (Die Suid-Afrikaanse Steenkool-, Olie- en Gaskorporasie) geregistreer

Die Suid-Afrikaanse Steenkool, Olie- en Gaskorporasie Beperk, bekend as Sasol, is op 26 September 1950 as maatskappy geregistreer. Aangestel in die eerste direksie was FJ du Toit as voorsitter en PE Rousseau as besturende direkteur. Die geskikste plek vir die oprigting van die fabriek was die noordoostelike hoek van die Vrystaat, waar ’n groot steenkoolveld geleë is, en naby die Vaalrivier wat as waterbron dien. Die nabygeleë Witwatersrand as die land se belangrikste afsetgebied vir Sasol se produkte, was ’n verdere voordeel. Konstruksie het geduur van 1951 tot 1955, en aan die einde van daardie jaar is die eerste “bloupomp”- of Sasolpetrol geproduseer. Die Sasol-proses bestaan daaruit dat steenkool in teenwoordigheid van suurstof en stoom vergas word. Die ru-gas word gesuiwer en ondergaan daarna die Fischer-Tropsch-sinteseproses waaruit vloeibare petroleum- en petro-chemiese produkte verkry word. Sasol verskaf ook industriële gas aan die nabygeleë Witwatersrandgebied. Waar eertydse landbougebied was, is vandag die dorp Sasolburg, verskeie ander nywerhede wat hulle grondstowwe van Sasol aankoop en die ru-olieraffinadery Natref, waarin Sasol die beherende aandeel besit in vennootskap met die Franse Total-maatskappy en die Nasionale Oliemaatskappy van Iran (NIOC). Op 5 Desember 1974 is die oprigting van ’n tweede Sasol aangekondig. Sedertdien het die dorp Secunda op die Oos-Transvaalse hoëveld verrys. In 1974 is beraam dat Sasol in 1980 sowat 30% van die verwagte vraag na motorbrandstowwe sou voorsien. Gedurende die middel negentigerjare het Sasol ander gas- en steenkoolorganisasies genader om gesamentlike maatskappye te vorm; Sasol besit nou ’n groot aandeel in die Oryx GTL aanleg in Qatar, wat in 2007 tot stand gekom het. In 2001 het Sasol ook deel geword van die chemiese organisasie Condea wat hoofsaaklik in Europa en Amerika funksioneer. In 1992, 1993 en 1994 was Sasol die groot borg van die Jordan Grand Prix en die Formule Een Wêreldkampioenskap. Sasol was ook ’n keer die borg van die Springbokke se truie en is steeds die borg vir Sasol Tigers Aerobatic, die span wat die Aero L-29 Delfin vlieg. In 1979 was Sasol ook ’n borg van die Suid-Afrikaanse Nasionale Jeugorkes en het hulle hierdie stigting vir baie jare bly borg.

1986 – Belydenis van Belhar

Die Sinode van die NG Sendingkerk het ná jare van voorbereiding en besprekings die Belydenis van Belhar aanvaar.

1992 – De Klerk en Mandela bereik ooreenkoms

President FW de Klerk en ANC-leier Nelson Mandela bereik ’n ooreenkoms oor ’n proses om meerderheidsregering in Suid-Afrika te vestig.

 

Geboortes

1897 – Prof. James Leonard Brierley Smith, igtioloog wat die selakant geïdentifiseer het († 8 Januarie 1968)

James Leonard Brierley Smith, meer bekend J.L.B. Smith, was ’n Suid-Afrikaanse igtioloog, organiese skeikundige en professor. Hy het bekend geword toe hy die selakant geïdentifiseer het. Daar is vroeër geglo dat die Selakant reeds uitgesterf het.

1922 – Hester Henriette Grové, skrywer en dramaturg († 15 Desember 2009)

Henriette Grové was ’n Afrikaanse skrywer en dramaturg, wat in beide genres die Hertzogprys en verskeie ander pryse verower. Sy was getroud met die letterkundige AP Grové. Sy publiseer van haar populêre fiksie onder die skuilnaam Linda Joubert.

 

Sterftes

Geen

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/