20 AUGUSTUS
August 20, 2015
22 AUGUSTUS
August 22, 2015

Gebeure

1655 – Walvisvangery verbied

Kommandeur Jan van Riebeeck het in sy pogings om die verversingspos aan die Kaap te vestig onder meer aan die NOIK se Kamer van Sewentien voorgestel dat grootskeepse walvisvangery aangepak word. Op 21 Augustus 1655 laat die Kamer egter aan Van Riebeeck weet dat die voorstel oorweeg is, “maar ons meen dat ons niks meer winsgewend vir die Kompanjie aan die Kaap kan vind nie as die insameling van robvelle wat die uitgawes voldoende sal bestry. U voorstel om die grootskaalse walvisvangery te stig, sal net ’n bykomende koste beteken en ons raai u aan om dit alleen te laat en liewers u aandag aan meer dringende sake te bestee.” Van Riebeeck het ook teenkanting van sy “Meesters” ondervind om sy mannekrag van 50 tot 163 uit te brei, veral met die oog op die fortbouery. Hulle het net honderd aan hom toegestaan, omdat hy “moet onthou dat die koste op ’n minimum gehou moet word.”

1900 – Anglo-Boereoorlog: Slag van Bergendal

Die Slag by Bergendal, naby Vanwyksvlei, begin. Genl. Joachim Fourie se mense dwing die 11de Hussars om terug te trek, met 7 vermoor, 3 vermis, veronderstel dood en 26 gewond. Duur tot 27 Augustus 1900.

1912: Brief van gelukwensing van lord Roberts aan genl. Louis Botha

Foto: Palace of Westminster; Supplied by The Public Catalogue Foundation

Genl. Louis Botha is in 1912 tot eervolle generaal in die Britse leër bevorder. Dit het tot op daardie stadium nog nooit in die Britse militêre geskiedenis gebeur nie. Vir Botha en vir Suid-Afrika moes dit as ’n besondere eer gedien het. Lt.-kol, John Seely, as minister van oorlog in die Britse kabinet, en sir John French, wat ’n Britse generaal in die Engelse Oorlog was, was persoonlik hieroor verheug. Onder bostaande datum het ook lord FS Roberts, wat die Britse opperbevelhebber in Suid-Afrika in 1900 se jare was, ’n brief van gelukwensing aan Botha gestuur. Hierin verwelkom hy Botha as ’n belangrike toevoeging tot die Britse leër en is hy dankbaar dat hy Botha voortaan ’n broer-offisier kan noem. Tot dusver die gelukwensings. Dit was egter hierdie soort ding wat die getroue Afrikanerdom aan Botha as mede-Afrikaner laat twyfel het. Daarom het hulle hom ook polities algaande verlaat en saam met genl. Hertzog binne sy politieke beginsels hulle kulturele, maatskaplike en staatkundige Afrikanerideale nagestreef.

 

Geboortes

1943 – Tolla van der Merwe, storieverteller en komediant († 7 Augustus 2000)

Tolla van der Merwe was ’n televisiepersoonlikheid, storieverteller en komediant. Hy was gereeld op SAUK2 se program Maak ’n Las te sien. Sy seun, die bekende Wicus van der Merwe, is self ’n noemenswaardige sanger.

1944 – Eleanor Baker, skrywer († 1 Julie 2002)

Eleanor Baker was ’n skrywer wat 15 romans, twee draaiboeke en verskeie jeugboeke oor haar loopbaan geskryf het. Van haar boeke is onder die skuilname Christine le Roux en Alex Muller gepubliseer.

 

Sterftes

1938 – Dr. Frans Vredenrijk (FV) Engelenburg, Suid-Afrikaanse joernalis en koerantredakteur en twee keer voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (* 17 Maart 1863)

Frans Vredenrijk Engelenburg is in Arnhem gebore as seun van ’n welgestelde Hollandse familie. Hy verwerf sy doktorsgraad in 1887 in Leiden en kom in 1889 na Suid-Afrika. Hy word in dieselfde jaar aangestel as redakteur van De Volksstem. Nadat hy gedurende die Anglo-Boereoorlog deur die Engelse owerheid uit Natal verban is, toer hy twee jaar lank deur Europa. Hy keer in 1903 terug na Pretoria, nadat hy dr. WJ Leyds in Europa behulpsaam was met ’n inligtingsdiens oor die oorlog in Suid-Afrika, en hervat sy redakteurskap van De Volkstem. In 1904 was hy stigterslid van Het Volk, die politieke party van die Transvaalse regering. Hy was in 1909 lid van die Suid-Afrikaanse afvaardiging na die Vredeskongres in Parys. Dr. Engelenburg was ’n belese man wat geglo het dat objektiewe beriggewing die toetssteen van goeie joernalistiek is. Nie alleen was hy as joernalis goed toegerus vir sy taak nie, maar sy artikels toon ook dat hy openbare mening kalm en sonder onnodige vooroordeel kon weergee. As stigterslid van die Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunst laat hy na sy dood op 21 Augustus 1939 sy woning aan die volk na. Die Akademie se hoofkwartier is daar gesetel. Die Engelenburg-huis is ’n museum, met die Akademieraad as kurator.

1978 – Dr. Nicolaas Johannes (Nic) Diederichs, politikus en derde Staatspresident van Suid-Afrika (1975–1978) (* 17 November 1903)

Die Suid-Afrikaanse politikus Nicolaas Johannes Diederichs is op 17 November 1903 in Ladybrand gebore. Hy sluit by die Nasionale Party aan en word tot die parlement verkies vir Randfontein in 1948, in 1958 vir Losberg en eindelik vir Overvaal in 1974. Nicolaas Johannes Diederichs het ook in 1940 die hoofleier van die Reddingsdaadbond geword en hom daarvoor beywer om die Afrikaner op ekonomiese gebied tot sy reg te laat kom. Hy was ook sekretaris van die Ekonomiese Instituut van die FAK gedurende die tyd. Hy is van 1958 tot 1967 Minister van Ekonomiese Sake en van 1961–1964 ook Minister van Mynbou. As Minister van Finansies gedurende die tydperk 1967–1975 speel hy ’n leidende rol in die kabinet. Gedurende die tydperk het sy ywer oor die hele wêreld om die erkenning van goud te bevorder, hom wêreldwyd as Mnr. Goud laat bekend staan. Op 19 April 1975 word hy as Suid-Afrika se Staatspresident ingehuldig en vanaf 19 April 1975 tot en met sy dood op 21 Augustus 1978 in Kaapstad beklee hy die amp van Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika en word deur Marais Viljoen opgevolg.

2014 – Verna Vels, skryfster en omroeper (* 13 Junie 1933)

Verna Vels was ’n skryfster, radio-omroeper en storieverteller wat veral bekend was as die skepper en stem agter Liewe Heksie, ’n kinderprogram wat op Suid-Afrikaanse televisie uitgesaai is.

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/