19 NOVEMBER
November 19, 2015
21 NOVEMBER
November 21, 2015

Gebeure

1900 – Anglo-Boereoorlog: Skermutseling by Gatberg, Ugie

1913 – Die nuwe pier aan die onderpunt van Adderleystraat in Kaapstad word geopen

1930 – Die FAK se Handhaaf-en-Boureeks word aangekondig

Die FAK het van sy stigting af voortdurend by die Afrikaner aangedring op die suiwer gebruik van Afrikaans.  Die FAK het egter ook besef dat daar van baie Engelse woorde nie ’n Afrikaanse ekwivalent voor bekend is nie. Die noodsaaklikheid van woordelyste is besef en daar is toe aan die werk gespring om woordelyste, wat geen wetenskaplike vakwoordeboeke moes wees nie, saam te stel.  Op 20 November 1930 is aangekondig dat die eerste woordelys in die Handhaaf-en-Boureeks, soos dit bekend gestaan het, beskikbaar is.  Dit was die Woordelys van Motorterme. Daarna verskyn in 1932  Kruideniersware- en Slagterme en Alledaagse woorde, in 1933  Spyskaartterme en in 1935/36  Rugby- en Sokkerterme, Krieket, Skyfskiet- en Brugspeelterme, Biljart- en Gholfterme en Hokkie- en Korfbalterme. Professor PJ Nienaber het in 1937 redakteur van die Handhaaf-en-Boureeks geword, en nog lyste het verskyn: Skoenmakersterme (1937), Kookterme (1939), Fotografiese, aptekers- en toiletterme. Die FAK het ’n nuwe Handhaaf-en-Boureeks aangepak, en in 1979  Motorterme (nr 1), Rugbyterme (nr 2), Krieketterme (nr 3) en Tennisterme (nr 4) beskikbaar gestel.

 

Geboortes

1848 – Majoor Friedrich Wilhelm Richard Albrecht, stigter van die Vrystaat Staatsartillerie († 14 November 1926)

1856 – Johan Frederik van Oordt (D’Arbez), skrywer († 6 September 1918)

D’Arbez is die skuilnaam van JF van Oordt, ’n belangrike oorgangsfiguur tussen die Eerste en Tweede Afrikaanse Taalbeweging. Hy is die seun van die koerantredakteur en klassikus JWGvan Oordt en Susanna Changuion, ’n dogter van die taalkundige ANE Changuion. Van Oordt skryf prosa as D’Arbez en dramas as Nemo.

 

Sterftes

1932 – Nicolaas (Nico) Hofmeyr, ’n predikant, skrywer en skoolinspekteur (* 10 Februarie 1860)

1947 – Stephanus Johannes Paulus (Fanie) Eloff, beeldhouer en kleinseun van Paul Kruger (* 7 Oktober 1885)

Fanie Eloff was ’n gesiene Suid-Afrikaanse beeldhouer. Hy is in die Transvaal gebore en was ’n kleinseun van Paul en Gezina Kruger. Sy vader was Frederik Christoffel Eloff, eienaar van die plaas Eloffsdal waarop die Pretoriase voorstad Capital Park uitgelê is, en sy moeder Elsie Eloff-Kruger.

1971 – Jan Jacobus van der Post, Suid-Afrikaanse skrywer wie se werk in Russies vertaal is

1985 – Henning Klopper, taaltryder en stigter van ATKV (* 17 Januarie 1895)

Henning Johannes Klopper, gebore in die distrik Heilbron, het hom op 13 Maart 1911 by die Spoorweë aangesluit en tot assistent-superintendent (bedryf) in Bloemfontein gevorder. Hy het die Spoorwegdiens op 7 Julie 1943 verlaat toe hy as LV vir Vredefort in die Vrystaat verkies is. Henning Klopper het seder 1914 in die Afrikaner se politieke en kultuurstryd gestaan. In 1930 het hy die eerste tak van die ATKV (SAS en H) op Volksrust gestig en deurgaans ’n prominente rol in die kultuurvereniging vir Spoorwegamptenare gespeel. Sy grootste kultuurbydrae was sy leeue-aandeel in en leierskap van die Simboliese Ossewatrek in 1938. Waarna hy ook ’n steunpilaar in die Reddingsdaadbond was. Hy was sedert die stigting van die Nasionale Party lid daarvan en het die kiesafdeling Vredefort van 1943 tot met sy uittrede uit die aktiewe politiek in die Volksraad verteenwoordig. Hier het hy ook as waardige leier na vore getree toe hy op 20 Januarie 1961 Speaker van die Volksraad word. Hy het in 1974 uit die aktiewe politiek getree. 

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/