18 JULIE
July 13, 2015
20 JULIE
July 20, 2015

Gebeure

1786 – Stigting van Graaff-Reinet

Graaff-Reinet is deur landdros Mauritz Woeke gestig. Die dorp is vernoem na Cornelis Jacob van de Graaff, twintigste Goewerneur van die Kaapkolonie en sy vrou Cornelia Reynet (Reinet).

1900 – Anglo-Boereoorlog: Skermutseling by Karoospruit, Palietfontein en Tierbank, Petrus Steyn; Paardeplaats, OVS

1921 – Baanbrekerskool op Boksburg word Afrikaans

Die Laerskool Baanbreker het in 1902 as CNO-skool begin. Met die Smuts-wet in 1907 word dit ’n staatskool met die voertale Engels en Nederlands. Die skool se naam is in 1911 van Erasmus Zaal School na die Boksburg East School verander. Reeds in 1915 het die skool geen enkele Engelssprekende leerling gehad nie. Joernaalinskrywings is egter nog in Engels gedoen en onderrig in Engels gegee. Onder die leiding van dominee JM Louw, NG predikant van Boksburg en veldprediker in 1900 se jare, is die onderrigtaal sedert 1921 slegs Afrikaans. Die bekende CL Leipoldt het in 1922 as skoolgeneesheer die skool besoek. In 1930 is ’n pragtige, nuwe gebou betrek. In 1934 het dit die betekenisvolle naam Baanbreker ontvang – simbool van die strydende vooruitgang van die Randse Afrikaner, ongeag teenkanting en swaarkry. In 1971 is weer eens ’n nuwe, moderne skoolgebou in ’n nabygeleë woonbuurt opgerig, maar die naam en die uitgangspunt is behou.

 

Geboortes

1906 – Hendrik Adolph Mulder, dosent, digter en literêre kritikus (†  4 Mei 1949)

Hendrik Adolph Mulder is in Zaamlag, Holland, gebore. Sy pa was ’n predikant. Hy het in Amsterdam gestudeer en het in 1934 om gesondheidsredes na Suid-Afrika geëmigreer. Hy het in 1938 die graad MA in die letterkunde aan die Universiteit van Pretoria behaal. Nadat hy ’n tyd lank joernalis en vertaler was, het hy in 1941 dosent in Nederlandse kultuurgeskiedenis aan die Universiteit van Pretoria geword. Hy was van 1946 tot sy dood op 3 Mei 1949 dosent in Nederlands aan Rhodes-Universiteit. Hy is veral bekend as die eerste werklike literêre kritikus in Suid-Afrika, hoewel hy ook enkele digbundels die lig laat sien het. Mulder het veral in die jare dertig en veertig ’n bydrae tot die uitbou van die Afrikaanse letterkunde gelewer. Hy was medestigter van die literêre tydskrif Standpunte.

 

Sterftes

1725 – Olof Bergh, ou Kaapse amptenaar en die stamvader van die Bergh-familie (* 16 April 1643)

1929 – Dr. Willem Jacobus Viljoen, taalkundige en onderwysadministrateur (* 1869)

Willem Jacobus Viljoen is in  Seepunt, Kaapstad, oorlede na ‘n toegewyde lewe as taalkundige en onderwysadministrateur. Hy is op 5 Oktober 1869 in die distrik Richmond (KP) gebore en ontvang sy naskoolse onderwys in Kaapstad, Stellenbosch, Leiden (Nederland) en Straatsburg (Duitsland), waar hy in 1896 die graad PhD magna cum laude behaal. Sy doktorale proefskrif was baanbrekerswerk op taalkundige gebied en die eerste proefskrif oor Afrikaans.

1965 – Ingrid Jonker, digter (* 19 September 1933)

As vroeë Sestiger was Ingrid Jonker, wat op 19 September 1933 op Douglas gebore is, se verdienste dat sy poësie, veral onder die jeug, genotvol gemaak het. Soos min van haar voorgangers kon sy stem gee aan hul belewenisse, hul strewes, hul ontnugtering – en dit in verse wat ou konvensies (soos die ballade) met ’n byderwetse idioom verbind het (soos in Rook en Oker en Kantelson).

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/