12 JULIE
July 11, 2015
14 JULIE
July 13, 2015

Gebeure

1900 – Anglo-Boereoorlog: Boere gee pad uit Brandwaterkom

Op ’n krygsberaad onder hoofkommandant Christiaan de Wet besluit die Boere om uit die Brandwaterkom pad te gee voordat hulle vasgekeer word.

1901 – Anglo-Boereoorlog: JP Coetzee tereggestel

JP Coetzee, ’n Kaapse rebel, word deur die Britte tereggestel en alle manlike volwassenes word beveel om dit by te woon.

1937 – Die eerste sooi van die Voortrekkermonument, Pretoria, is gespit

1974 – Britse Setlaarsmonument in Grahamstad ingewy

 

Geboortes

1910 – Prof. Gabriël Gideon (Gawie) Cillié, komponis, astrofisikus, orrelis en koordirigent († 15 Junie 2000)

Gabriel Gideon (Klein Gawie) Cillié is op Stellenbosch gebore. As wiskundige, sterrekundige en musikus het hy op vele terreine van die kulturele lewe ’n bepalende bydrae gelewer. Ná sy studie aan die universiteite van Stellenbosch, Oxford en Harvard was hy van 1939 tot 1975 hoogleraar in Wiskunde aan die Universiteit van Stellenbsoch. Sy musiekopleiding het hom besonder goed daartoe bekwaam om ’n groot bydrae op die gebied van die volksang en veral die kerkmusiek van die Afrikaner te lewer. Van 1939 tot 1964 was hy orrelis aan die NG Moederkerk op Stellenbosch. Hy het jare lank die Kweekskoolkoor gelei en was mede-uitgewer van die Koraalboek en die Nuwe Halleluja en het verskeie koorwerke gekomponeer. Prof. Cillié was medestigter van die Stellenbosse Studentesangfees, dirigent van die universiteitskoor en medewerker van die nuwe FAK-Sangbundel. Hy het in 1954 lid van die FAK se hoofbestuur geword en is in 1979 tot voorsitter verkies.

1949 – Mudene (Dene) Smuts, tydskrifredakteur en parlementslid († 21 April 2016)

 

Sterftes

1865 – Willem Cornelis Janse van Rensburg, 2de president van die ZAR (* 16 Mei 1818)

Willem Cornelis Janse van Rensburg is te Uitenhage, Oos-Kaap, gebore. Hy is in April 1863 as President van die ZAR gekies, maar weier, om verskillende redes, om ingesweer te word. In ’n nuwe verkiesing is hy weer verkies en op 23 Oktober 1863 lê hy die ampseed af. Die burgeroorlog wat daarop sou volg, is in Januarie 1864 bygelê. In ’n tweede Presidentsverkiesing in Maart 1864 is MW Pretorius as President verkies.

1920 – Johannes Jacobus Fagan, komponis van meestal orkesmusiek (* 28 Februarie 1898)

Johannes Jacobus Fagan, gebore op Tulbagh en oorlede op 13 Julie 1920 in Londen was lid van ’n welgestelde en invloedryke familie. Na sy skoolopleiding op Somerset-Wes, studeer hy aan die SA College of Music, Kaapstad (1914) en in 1916 verower hy ’n driejarige beurs om aan die Royal College of Music, Londen te studeer. Weens swak gesondheid keer hy terug na Suid-Afrika en in 1919 geniet sy Prelude vir Orkes sy première deur die Kaapstadse Munisipale Orkes onder leiding van Theo Wendt. Dit was ’n groot prestasie vir ’n 21-jarige. Hy keer terug na Londen, maar as gevolg van toenemende gesondheidsprobleme, gepaard met die dood van sy jong verloofde, het hy selfmoord gepleeg – ’n groot verlies vir Suid-Afrikaanse musiek. Sy broer, Gideon, publiseer Johannes se Soos die windjie wat suis en Die soekende moeder (1931), albei belangrike bydraes tot die Suid-Afrikaanse kunslied. Johannes is die eerste Suid-Afrikaanse komponis wat hom op die gebied van orkesmusiek onderskei het.

2011 – Al Debbo, akteur, komediant en sanger (* 22 Junie 1924)

Al Debbo was ’n legendariese akteur, komediant en sanger. Hy is bekend vir liedjies soos “Sonbrilletjies”, “Hasie”, “Tantes van Nantes”, “Brakke van Turffontein” en “Bolandse nooientjie”. Debbo het altesaam in twintig rolprente gespeel. Die eerste was Die kaskenades van dokter Kwak in 1948 en die laaste Oh Shucks I’m Gatvol in 2004.

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/