10 APRIL
November 1, 2016
12 APRIL
November 1, 2016

Gebeure

1900 – Anglo-Boereoorlog: Eerste boere-krygsgevangenes in St. Helena

Die Milwauke kom in St. Helena aan met die eerste 514 boere-krygsgevangenes. Nog vele krygsgevangenes sou gedrurende die Anglo-Boereoorlog na St. Helena gestuur word.

1902 – Anglo-Boereoorlog: Slag by Roodewal

Nadat genl. JH de la Rey reeds na Klerksdorp vertrek het om aan die voorlopige vredesonderhandeling deel te neem, het genl. JCG Kemp, wat hy in bevel gelaat het, besluit om die Britse kamp by Roodewal aan die Brakrivier aan te val, veral om die doelgerigte Britse pogings om De la Rey se magte in Wes-Transvaal vas te trek, ’n knou toe te dien. Met sowat 2600 burgers, verdeel onder genls. Liebenberg en Celliers en kmdt. Potgieter, is die sowat 11 000 Britse troepe op heldhaftige wyse bestorm. In die vroeë oggendure het die Engelse aanvanklik die stormloop vir ’n deel van hul eie magte aangesien. In werklikheid was dit kmdt. FJ Potgieter, die dapper en onverskrokke aanvoerder, se 800 man wat met doodsveragting op hul afgestorm het. Sommige het tot sowat 70 treë van die Britse bajonette gevorder en 50 gesneuweldes, onder wie Potgieter, en 30 swaar gewondes agtergelaat. Vanweë die geweldige oormag, moes Kemp die aanval op die uitgestrekte Britse linies afgelas en self sy magte in twee verdeel om die Britse teenaanval en agtervolging te ontkom. Daarmee was die laaste groot slag van die Anglo-Boereoorlog afgeloop en die verliese wat die Boere gely het, het gewis ook ’n neerdrukkende uitwerking op die gedagte van die voortsetting van die oorlog by die vredesonderhandelinge gehad.

1914 – Hoërskool Ermelo kom tot stand

2001 – Die Ellispark-stadion-ramp vind plaas en 42 mense sterf

 

Geboortes

1916 – Willem Petrus van der Berg, SA skrywer en voormalige hoof van die Afrikaanse diens van die SAUK († 19 Junie 1952)

Hy was een van Afrikaans se begaafste en veelsydigste prosaïste. Tog het hy weinig amptelike erkenning ontvang vir die magdom werk van hoë gehalte wat hy binne ’n skrale ses jaar onder die moeilikste omstandighede gelewer het. Sy eerste roman, Reisigers na nêrens (1946), is ’n hoogtepunt in die Afrikaanse romankuns. Dit was nie net ons eerste belangrike moderne stadsroman nie, maar ook waarskynlik die beginpunt van die vernuwing in ons prosa. Met sy bundels soos Solitêrspel by kerslig (1949) en Die asvaal ou Karoo (1951) het hy ook ’n nuwe dimensie aan die Afrikaanse kortverhaal en essay verleen. Daarbenewens het hy tientalle ontspanningsverhale onder verskeie skuilname geskryf. In sy beroep het hy ook snelle vordering getoon. Toe hy op 34 weens swak gesondheid moet uittree, was hy al uniale hoof van die SAUK se Afrikaanse programme. Op jeugdige ouderdom van 36 is hy na swaar lyding op 19 Junie 1952 oorlede.

 

Sterftes

1981 – Stephen Eyssen, komponis, sanger en redakteur van die eerste FAK-Sangbundel (* 23 Mei 1890)

Stephen Harry Eyssen was komponis, sanger, onderwysman, redaksielid van die eerste FAK-Volksangbundel en 20 jaar lank lid van die FAK se Musiekkommissie. Reeds as student in Stellenbosch het die ideaal by hom posgevat om diensbaar te wees aan die musiek en kultuurlewe van sy volk. In 1914 het hy sy bekendste werk Segelied geskep, omdat hy as gesogte sanger met ’n mooi baritonstem, nie ’n Afrikaanse lied van gehalte kon vind om te sing nie. In 1920 het hy ’n studentegroep op ’n konsertreis deur die land gelei, wat die eerste keer ’n volledige program in Afrikaans aangebied het. As skoolhoof op Heidelberg het hy in die dertigerjare ’n leidende rol in die musieklewe van Johannesburg, Pretoria en Heidelberg gespeel, dikwels uitgesaai en ook van die eerste plate van Afrikaanse kunsliedere gemaak. Sy Bybelkantate is in 1943 geskryf ter inhuldiging van die Afrikaanse Psalm- en Gesangboek, en die koorwerk Ons Boerwording wat in die interneringskamp gekomponeer is, is in 1949 by die inwyding van die Voortrekkermonument uitgevoer.

 

Bronne:

Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. 1980. Afrikaanse Kultuuralmanak. Johannesburg: FAK.

Vriende van Afrikaans. Dae uit ons geskiedenis. ’n Afrikaanse kultuur-historiese dagboek. Kaapstad: Griffel.

https://www.sahistory.org.za

https://af.wikipedia.org/wiki/